آخرین وضعیت قطعی اینترنت بین الملل در ایران امروز 13 اردیبهشت؛ بالاخره کی وصل میشود؟
یک سال، ۱۰۰ روز قطعی. جنگی که تمام شده اما اینترنت هنوز نیامده. کسبوکارا ۷۰ درصد ریزش کردن و نت پرو با قیمت نجومی جای اینترنت عادی را گرفته
شایانیوز- در هفتههایی که اینترنت در ایران از یک ابزار روزمره به مسئلهای تمامعیار سیاسی، امنیتی و اقتصادی تبدیل شده، آنچه بیش از خود قطعیها و محدودیتها به چشم میآید، نه یک اختلاف فنی، بلکه تعارض سه روایت از «زندگی عادی» است.
از یک سو، دولت چهاردهم با تأکید بر اینکه حدود ۱۰ میلیون نفر به طور مستقیم و غیرمستقیم از کسبوکارهای اینترنتی ارتزاق میکنند، اینترنت را زیرساخت معیشت میداند. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، از «عدالت ارتباطی» میگوید و مسعود پزشکیان بر موقتی بودن محدودیتها و بازگشت به حالت عادی اصرار دارد. در این روایت، اختلال در اینترنت یعنی اختلال در زیست روزمره میلیونها نفر.
از سوی دیگر، طیفی از نمایندگان نزدیک به جبهه پایداری و چهرههایی مثل رضا تقیپور، علی خضریان و امیرحسین ثابتی، اینترنت را ابزار حکمرانی و امنیت ملی تعریف میکنند. آنها در شرایط جنگی و تهدیدات سایبری، محدودسازی را ضرورتی اجتنابناپذیر میدانند و بر تداوم کنترل سختگیرانه تأکید دارند. نکته قابل تأمل اینکه بسیاری از همین حامیان محدودیت، خود به اینترنت آزاد دسترسی دارند و حضور پررنگشان در شبکههای اجتماعی خارجی، تناقض آشکار موضعشان را نشان میدهد.
اما در میانه این جدال، فعالان اقتصاد دیجیتال و شهروندان عادیاند که اینترنت را شرط بقا میدانند. رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، با صراحت میگوید: «کسبوکارهای بزرگ تا ۵۰ درصد فروششان را از دست دادهاند و کسبوکارهای خرد تا ۷۰ درصد کاهش فروش داشتهاند. تعدیل نیروی ۵۰ تا ۶۰ درصدی در برخی کسبوکارها اتفاق افتاده و تابآوری کسبوکارهای کوچک حداکثر دو ماه است.»
انجمن تجارت الکترونیک تهران در بیانیهای هشداردهنده اعلام کرده که در یک سال گذشته، اینترنت ایران بیش از ۱۰۰ روز قطع بوده و در جنگ اخیر، رکورد بیش از ۶۰ روز قطعی پیوسته تجربه شده است. آنها «اینترنت طبقاتی» با قیمت حداقل ۵ برابر را مصداق تبعیض و نادیده گرفتن حق بدیهی شهروندی میدانند و تأکید میکنند که بزرگترین حملات سایبری، از جمله هک چند بانک مهم، دقیقاً در زمان قطع کامل اینترنت انجام شده است.
اما سوال کلیدی اینجاست: بالاخره کی وصل میشود؟
واقعیت تلخ آن است که پاسخ روشنی وجود ندارد. شورای عالی فضای مجازی که باید با نظر رئیسجمهور تصمیم بگیرد، عملاً پشت طرح «اینترنت پرو» ایستاده و دولت را برای بازگشایی کامل با چالش مواجه کرده است. در حالی که وزارت ارتباطات از اینترنت طبقاتی اعلام برائت کرده، برخی نهادهای امنیتی و طیف تندرو مجلس بر تداوم محدودیتها اصرار دارند.
نکته جذاب و در عین حال تکاندهنده این است که «اینترنت پرو» که قرار بود راهحل موقت برای کسبوکارها در شرایط بحران باشد، حالا به بازاری چندهمتی تبدیل شده با گردش مالی ۶۰ همتی در یک ماه، بدون هیچ شفافیتی درباره مقصد سود آن. رضا الفتنسب هشدار میدهد: «بعید نیست به زودی اینترنت پرو برای شرکتها هم پولی شود.»
و فراتر از همه، یک واقعیت ثابت مانده است: زندگی معلق مردم. مردمی که نه در ادبیات امنیتی تعریف میشوند، نه در منطق حکمرانی، و نه در محاسبات اقتصادی به طور کامل دیده میشوند. زنانی که از طریق پیج اینستاگرام به زندگی خانواده کمک میکردند و حالا درآمدشان به صفر رسیده، فریلنسرهایی که میتوانستند ارزآوری کنند اما اینترنت ندارند، و شهروندانی که بین قطع و وصل، بین اینترنت پرو و بیاینترنتی، معلق و معطل ماندهاند.
سید عبدالوهاب سهلآبادی، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران، در نامهای هشدار داده که اختلال در اینترنت کاهش بهرهوری، افزایش هزینهها و مشکلات امنیت سایبری را به دنبال دارد و تأکید کرده که تصمیمات مهم باید با مشورت تشکلهای اقتصادی گرفته شود.
پرسش نهایی همچنان بیپاسخ مانده است: در این میان، چه کسی پاسخگوی زندگیهایی است که نه در جدال سیاسی، نه در محاسبات امنیتی و نه در آمارهای اقتصادی، جایی ندارند، اما دقیقاً همان زندگیها هستند که در مرکز این بحران، روزبهروز بیشتر از پیش، از نفس میافتند؟ تا وقتی اینترنت برای برخی «لوکس» و برای برخی «امنیت» و برای برخی دیگر «معیشت» است، هیچکس نمیتواند پیشبینی کند که بالاخره کی وصل میشود. شاید وقتی که سرانجام بپذیریم: اینترنت دیگر یک ابزار نیست، خود زندگی است.
