دادگاههای حیوانات در قرون وسطی؛ خوکها اعدام گربهها تبرئه!
در یکی از عجیبترین دورههای تاریخ اروپا، حیوانات مانند انسانها در دادگاه محاکمه میشدند.
شایانیوز- امروزه اگر گربهای پرده خانه را پاره کند یا گلدانی را بشکند، نهایت واکنش صاحبش یک غر زدن کوتاه است. همه میدانیم حیوانات براساس غریزه رفتار میکنند و نمیتوان آنها را مانند انسانها مسئول اعمالشان دانست. اما چند قرن پیش در اروپا اوضاع کاملاً متفاوت بود؛ دورانی عجیب که در آن حیوانات نهتنها متهم میشدند، بلکه درست مانند انسانها در دادگاه حاضر شده و حتی محکوم به زندان یا اعدام میشدند.
دادگاههایی که متهمانشان انسان نبودند
از اواخر قرون وسطی تا پایان قرن هجدهم، برگزاری دادگاه برای حیوانات در بخشهای مختلف اروپا امری کاملاً عادی به شمار میرفت. در کشورهایی مانند فرانسه، آلمان، سوئیس و هلند، حیواناتی که باعث آسیب به انسانها یا اموال میشدند، به دادگاه احضار میشدند و روند رسیدگی به پرونده آنها تفاوت چندانی با محاکمه انسانها نداشت.
قاضی، دادستان، وکیل مدافع و حتی شاهدان حضور داشتند و حیوان متهم باید پاسخگوی «جرم» خود میشد. اگر جرم اثبات میشد، مجازاتهایی مانند زندان، جریمه یا حتی اعدام در انتظارش بود.
خوکها؛ جنایتکاران مشهور قرون وسطی
در میان تمام حیوانات، خوکها بیشترین حضور را در پروندههای قضایی داشتند. دلیلش هم روشن بود؛ در آن دوران خوکها آزادانه در اطراف خانهها رفتوآمد میکردند و گاهی به کودکان خردسال حمله میکردند. در برخی موارد ثبت شده، این حملات به مرگ کودکان منجر میشد و همین موضوع باعث میشد خوک به اتهام قتل محاکمه شود.
بسیاری از این حیوانات پس از صدور حکم، دقیقاً مانند مجرمان انسانی توسط جلادان رسمی شهر اعدام میشدند؛ اتفاقی که امروز تقریباً غیرقابل باور به نظر میرسد.
وقتی ملخها و موشها هم وکیل داشتند!
شگفتی ماجرا فقط به حیوانات بزرگ محدود نمیشد. دادگاههای کلیسایی حتی برای حشرات و آفات کشاورزی نیز پرونده تشکیل میدادند. ملخها، موشها، سوسکها و سایر موجوداتی که به محصولات کشاورزی آسیب میزدند، به صورت دستهجمعی محاکمه میشدند.
در برخی پروندهها برای این موجودات وکیل تعیین میشد و وکیل تلاش میکرد از موکلان کوچک خود دفاع کند. یکی از معروفترین این پروندهها مربوط به گروهی موش در فرانسه است که به خوردن محصول جو متهم شده بودند. وکیل موشها در دفاعیهای عجیب اعلام کرد موکلانش نمیتوانند در دادگاه حاضر شوند، زیرا گربهها در مسیر کمین کردهاند و جان آنها در خطر است!
آیا مردم واقعاً حیوانات را مسئول اعمالشان میدانستند؟
این سؤال هنوز هم ذهن تاریخپژوهان را درگیر کرده است. برخی معتقدند مردم آن دوران حیوانات را موجوداتی دارای اراده و مسئولیت اخلاقی میدانستند و به همین دلیل آنها را محاکمه میکردند.
گروهی دیگر باور دارند این دادگاهها بیشتر جنبه نمادین داشتند و هدفشان ایجاد نظم اجتماعی یا آرام کردن افکار عمومی پس از وقوع حوادث تلخ بود. با این حال، نحوه برگزاری این محاکمات نشان میدهد که حیوانات تا حدی مسئول اعمال خود تلقی میشدند؛ دیدگاهی که با نگاه امروزی تفاوتی بنیادین دارد.
تنها حیوانی که تقریباً هرگز محاکمه نشد
در میان صدها پرونده تاریخی، نکتهای عجیب به چشم میخورد؛ گربهها تقریباً هیچگاه در جایگاه متهم قرار نگرفتند.
این موضوع زمانی جالبتر میشود که بدانیم سگها، گرگها، اسبها، گاوها، بزها و حتی حلزونها سابقه حضور در دادگاه را داشتهاند. اما نام گربهها به ندرت در اسناد قضایی دیده میشود.
دلیل این مسئله احتمالاً ساده است. گربهها برخلاف خوکها کودکان را نمیکشتند، مانند گاوها با شاخ خود باعث مرگ افراد نمیشدند و همانند ملخها نیز مزارع را نابود نمیکردند. در نتیجه رفتارهای آنها هرگز به اندازهای خطرناک تلقی نمیشد که به یک پرونده قضایی تبدیل شود.
گربهها؛ قانونمدارترین حیوانات تاریخ؟
اگر اسناد تاریخی را ملاک قرار دهیم، گربهها شاید قانونمدارترین حیوانات دوران قرون وسطی بودهاند! نه به این دلیل که از قوانین پیروی میکردند، بلکه چون ساختار جسمی و سبک زندگیشان فرصت ارتکاب جرایمی را که سایر حیوانات مرتکب میشدند از آنها میگرفت.
البته این به معنای محبوب بودن گربهها نبود. در دورههای مختلف تاریخی، این حیوانات بارها قربانی خرافات، شکنجه و کشتار شدند؛ اما نکته جالب اینجاست که تقریباً هیچوقت پای آنها به دادگاه باز نشد.
نتیجهای عجیب از یک تاریخ فراموششده
محاکمه حیوانات یکی از عجیبترین فصلهای تاریخ حقوق و عدالت در اروپا به شمار میرود؛ دورهای که مرز میان انسان و حیوان آنقدرها هم روشن نبود و حتی خوکها، موشها و ملخها میتوانستند در برابر قاضی قرار بگیرند. با این حال، در میان تمام این متهمان عجیب، گربهها موفق شدند رکوردی منحصربهفرد ثبت کنند؛ حیواناتی که در تاریخ دادگاههای حیوانات، تقریباً همیشه از اتهام و مجازات فرار کردند.
