سرنوشت ملکه زیبا، تجمل، رسوایی، خیانت و مرگ/ گیوتین بر گردن ملکه نشست!

شایا نیوز- در انقلاب کبیر فرانسه، یک چهره بیشتر از همه سرخط شایعات قرار داشت: ماری آنتوانت، آخرین ملکه فرانسه پیش از سقوط سلطنت. او به دلیل ولخرجی‌ها، خیانت به شوهر و ارتباط با اشراف خارجی علیه فرانسه در ذهن مردم آن زمان، نقش یک «دشمن داخلی» را ایفا کرد.

دختر اتریشی که ملکه فرانسه شد

ماری آنتوانت در سال ۱۷۵۵ در وین، به دنیا آمد. دختر امپراتریس ماریا ترزا و فرانتس اول، در کودکی با سیاست بزرگ شد. در ۱۴ سالگی به عقد ولیعهد فرانسه، لویی شانزدهم درآمد تا پیوندی دیپلماتیک میان دو امپراتوری برقرار شود.

اما این وصلت، به‌جای ایجاد اتحاد، در سال‌های بعد آتش خشم مردم فرانسه را شعله‌ور کرد.

ملکه در دوران جوانی‌اش شهرت داشت به ولخرجی، قمار در بازی‌های اشرافی و خریدهای بسیار با مبالغ هنگفت. با ورود به کاخ ورسای، ماری آنتوانت شیفته دنیای تجمل و مد شد. او به‌ جای مشارکت سازنده در امور سیاسی، به طراحی لباس، جشن‌های مجلل، نمایش‌نامه‌های خصوصی و ساخت روستای مصنوعی‌اش در ورسای پرداخت؛ جایی که در لباس چوپان، زندگی ساده را بازی می‌کرد، بی‌آن‌که از زندگی واقعی دهقانان فرانسه چیزی بداند.

«بگذار کیک بخورند»، حقیقت یا شایعه؟

این جمله معروف که ماری آنتوانت در واکنش به کمبود نان مردم گفته بود، افسانه‌ای‌ است که ژان‌ژاک روسو قبل‌ از تولد او در کتابش نقل کرده بود. هیچ مدرک مستندی وجود ندارد که او واقعاً چنین حرفی زده باشد. اما افکار عمومی، گرسنگی مردم و ولخرجی‌های دربار، او را نماد ظلم و بی‌خبری از رنج فقرا می‌دید.

کنت فرسن؛ معشوق، جاسوس یا ناجی؟

یکی از حساس‌ترین موضوعات مربوط به ماری آنتوانت، ارتباط او با کنت اکسل فون فرسن (Axel von Fersen)، اشراف‌زاده و دیپلمات سوئدی بود. آن‌ها در اوایل دهه ۱۷۸۰ در فرانسه آشنا شدند و رابطه‌ای صمیمانه میان‌شان شکل گرفت. فرسن به‌ شدت وفادار به ماری آنتوانت بود و حتی تا روز مرگ او برای نجاتش تلاش کرد.

برخی از مورخان معتقدند که این رابطه فقط دوستانه و وفادارانه بود. اما برخی دیگر از جمله نویسندگان قرن ۱۹ و ۲۰، معتقدند که عشقی پنهان و رابطه‌ای جنسی میان آن‌ها وجود داشت. حتی در نامه‌هایی که میان فرسن و ماری آنتوانت ردوبدل شده، بخش‌هایی با جوهر محو شده است؛ و امروزه محققان با فناوری‌های نوین توانسته‌اند بعضی از آن‌ها را بازخوانی کنند که حاکی از لحن بسیار عاشقانه‌اند.

اگرچه هیچ مدرک قطعی برای رابطه جنسی وجود ندارد، اما نامه‌های پرشور، حمایت‌ بی‌ چون‌ و چرای فرسن و دخالت او در نقشه فرار سلطنتی، همه به این گمانه‌ها دامن زده‌اند.

نقش فرسن در فرار سلطنتی 

در ژوئن ۱۷۹۱، خانواده سلطنتی تلاش کردند تا از فرانسه فرار کنند و به ارتش‌های سلطنت‌طلب که در مرزها منتظر بودند، بپیوندند. این نقشه با برنامه‌ریزی دقیق فرسن انجام شد؛ او حتی شخصاً درشکه سلطنتی را تا بیرون پاریس همراهی کرد.

با شکست این فرار در شهر وارَن (Varennes) و شناسایی آن‌ها، خانواده سلطنتی دستگیر شد. این رویداد نه تنها اعتماد عمومی را نابود کرد، بلکه اتهام خیانت ماری آنتوانت به ملت را به اوج رساند.

خیانت ملی؛ همکاری با دشمنان انقلاب

در اسناد به‌ جا مانده از انقلاب، ماری آنتوانت متهم شد که با قدرت‌های خارجی، به‌ ویژه با دربار اتریش (زادگاهش) در ارتباط بوده است. نامه‌هایی کشف شد که به‌ زعم انقلابیون، نشان‌دهنده همکاری مخفیانه او برای دعوت از ارتش اتریش و پروس برای حمله به فرانسه بود.

اگرچه امروز برخی تاریخ‌نگاران می‌گویند بسیاری از این نامه‌ها تحریف شده‌اند، اما در فضای انقلابی آن زمان، همین شایعات کافی بود تا او را نه فقط یک ملکه مرفه، بلکه «خائن به میهن» معرفی کنند.

اتهام جنسی تکان‌دهنده؛ رابطه با فرزندش؟

یکی از سیاه‌ترین بخش‌های دادگاه ماری آنتوانت، اتهام بی‌پایه و شنیع رابطه جنسی با پسر خردسالش، لویی شارل بود؛ اتهامی که همه حتی دشمنانش از شنیدنش متعجب شدند. او در دادگاه، در حالی که اشک در چشمانش جمع شده بود، فقط به این گفته اکتفا کرد:

«من به طبیعت مادری خود واگذار می‌کنم که به این اتهام پاسخ دهد.»

این واکنش، برای لحظاتی حتی دشمنانش را خاموش کرد. این اتهام از سوی حزب ژاکوبن و به‌ ویژه روزنامه‌های تندرو مطرح شده بود و هدف آن، نابودی کامل تصویر او در افکار عمومی بود.

رسوایی گردنبند؛ تهمتی مخرب چهره اجتماعی

در ۱۷۸۵، گردنبندی افسانه‌ای به قیمت ۱.۶ میلیون لیور، که اصلاً توسط ماری آنتوانت سفارش داده نشده بود، از طریق توطئه‌ای به نام او تمام شد. این حادثه باعث سقوط شدید محبوبیت او شد.

افکار عمومی او را زن طماع، ولخرج و فریبکار معرفی کردند. در حالی که او واقعاً در این ماجرا بی‌گناه بود.

آخرین روزها؛ موهای سفید و لبخند مرگ

در دوران زندان، موهای ملکه کاملاً سفید شد. گفته می‌شود که طی چند ماه، به‌دلیل فشار روانی، زیبایی‌اش تحلیل رفت.

در ۱۶ اکتبر ۱۷۹۳، در ساعت ۱۲:۱۵، با گاری به میدان انقلاب برده شد و در حالی که سرش را بالا گرفته بود، به گیوتین سپرده شد.

ملکه‌ای که هم مقصر بود، هم قربانی

او یک قربانی بود که بی‌صدا ساخته شد، اما با فریاد فرو ریخت. ماری آنتوانت نه‌فقط سمبل تجمل‌گرایی، بلکه نماد فاصله حاکمان از مردم شد. در روزگاری که فرانسه در آستانه دگرگونی بود، رفتارهای شخصی او (ولو نه بدخواهانه) آتش انقلاب را شعله‌ورتر کرد. اما در نهایت، او قربانی یک سیستم پوسیده شد؛ سیستمی که مردم را به فقر و ملکه را به مرگ رساند.

بازسازی یک تصویر سیاه

با گذر زمان، تصویر سیاه ماری آنتوانت رنگ باخت. برخی از تاریخ‌نگاران او را قربانی تعصبات انقلابی، دروغ‌پراکنی مطبوعات و ناکارآمدی نظام سلطنت می‌دانند. اکنون، او به چهره‌ای جذاب در فرهنگ عامه بدل شده: از فیلم‌ها و رمان‌ها گرفته تا مد و هنر معاصر.