سقوط قیمت نفت یا آرامش پیش از طوفان؟ / سایه جنگ ایران هنوز بر بازار سنگینی می‌کند

اسپنسر کیمبال، خبرنگار بخش بین‌الملل شبکه سی‌ان‌بی‌سی، گزارش داد که هم‌زمان با افزایش تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها در خاورمیانه و جلوگیری از گسترش جنگ ایران، بهای نفت خام در معاملات روز سه‌شنبه برای دومین روز متوالی افت کرد.

به گزارش فرارو به نقل از شبکه سی‌ان‌بی‌سی، با وجود این کاهش، بازار نفت همچنان با نگرانی‌هایی درباره امنیت عرضه روبه‌روست؛ تهدید کشتی‌ها در تنگه هرمز، بالا رفتن هزینه بیمه و حمل‌ونقل نفتکش‌ها و کاهش قابل‌توجه ذخایر جهانی، شرایط عرضه انرژی را همچنان زنده و ناپایدار نگه داشته است. کاهش اخیر قیمت‌ها هنوز نشانه بازگشت بازار به شرایط عادی نیست.

کاهش قیمت نفت در سایه امید به دیپلماسی

نفت برنت، شاخص بین‌المللی بازار، روز سه‌شنبه با کاهش ۱.۷ درصدی در سطح ۱۱۳ دلار و ۸۸ سنت برای هر بشکه بسته شد. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۱.۸ درصد افت کرد و به ۹۹ دلار و ۹۰ سنت رسید. این کاهش در شرایطی رخ داد که نشانه‌هایی از افزایش تلاش‌های سیاسی برای پایان‌دادن به جنگ و کاهش خطر درگیری‌های تازه در منطقه دیده می‌شود.

بازار نفت در ماه‌های گذشته به‌شدت تحت تأثیر عدم اطمینان های امنیتی قرار داشته و هر نشانه‌ای از احتمال توافق یا کاهش تنش می‌تواند انتظارات معامله‌گران درباره عرضه آینده را تغییر دهد.

با این حال، قیمت‌های ثبت‌شده همچنان از تداوم نگرانی‌ها حکایت دارند. بازار هنوز اطمینان ندارد که گفت‌وگوهای دیپلماتیک بتوانند به توافقی پایدار منجر شوند یا عبور کشتی‌ها از مسیرهای حیاتی صادرات انرژی را به شرایط عادی بازگردانند.

در تهران، تأکید شده است که وضعیت کنونی «نه جنگ و نه صلح» باید پایان یابد. همچنین موضوع حفظ امنیت ملی و منطقه‌ای از طریق تداوم کنترل بر تنگه هرمز مورد بحث قرار گرفته است.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز در جهان است و هرگونه اختلال در تردد کشتی‌ها از این آبراه می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد. به همین دلیل، کنترل این مسیر در محاسبات امنیتی و اقتصادی ایران، کشورهای عربی خلیج فارس و قدرت‌های بین‌المللی جایگاه ویژه‌ای دارد.

طرح موضوع تنگه هرمز نشان می‌دهد که این آبراه همچنان یکی از محورهای اصلی هرگونه مذاکره احتمالی برای پایان جنگ خواهد بود. از نگاه بازار انرژی نیز روشن‌شدن وضعیت این مسیر، برای ارزیابی میزان عرضه نفت در ماه‌های آینده اهمیت اساسی دارد.

ترامپ همچنان گزینه حمله را کنار نگذاشته است

با وجود تحرکات دیپلماتیک، موضع واشنگتن همچنان یکی از عوامل اصلی نااطمینانی بازار محسوب می‌شود. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز یکشنبه در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز گفت که به تصمیم‌گیری درباره انتخاب میان توافق با ایران و تشدید عملیات نظامی نزدیک شده است. این اظهارات نشان می‌دهد که دولت آمریکا هنوز گزینه حملات بیشتر را کنار نگذاشته است.

همین دوگانگی میان تلاش‌های دیپلماتیک و احتمال تشدید نظامی، ارزیابی آینده بازار نفت را دشوار می‌کند. معامله‌گران نمی‌توانند صرفاً بر اساس برگزاری مذاکرات، کاهش پایدار ریسک عرضه را فرض کنند؛ زیرا شکست گفت‌وگوها یا آغاز حملات جدید ممکن است بار دیگر قیمت‌ها را افزایش دهد.

در واقع، بازار نفت اکنون میان دو سناریوی متفاوت در نوسان است: توافقی که می‌تواند به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و افزایش اطمینان از عرضه منجر شود، و ادامه جنگی که تهدید علیه زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای صادراتی را حفظ می‌کند.

چرا نفت حتی پس از کاهش قیمت همچنان گران می‌ماند؟

جووانی استاونونو، تحلیلگر بانک یو‌بی‌اس، در یادداشتی پیش‌بینی کرد قیمت نفت برنت تا پایان سال در محدوده ۱۱۰ دلار برای هر بشکه باقی بماند. به گفته او، با وجود افزایش صادرات نفت خاورمیانه در مقایسه با مراحل قبلی جنگ، بازار هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است. استاونونو توضیح داد که کشتی‌ها همچنان در معرض حمله قرار دارند و هزینه بیمه و حمل‌ونقل به‌شدت افزایش یافته است. همچنین انتقال محموله‌های نفتی از یک کشتی به کشتی دیگر برای عبور از تنگه هرمز، ظرفیت قابل‌استفاده نفتکش‌ها را جذب می‌کند و کارایی ناوگان حمل‌ونقل را کاهش می‌دهد.

این مشکلات به آن معناست که حتی اگر حجم صادرات نسبت به ماه‌های گذشته افزایش یابد، رساندن نفت به مشتریان همچنان پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر از شرایط پیش از جنگ خواهد بود. بنابراین، بازگشت نسبی جریان صادرات لزوماً به کاهش سریع قیمت‌ها منجر نمی‌شود.

یکی از مهم‌ترین عوامل نگرانی تحلیلگران، کاهش ذخایر نفت در سطح جهان است. به گفته استاونونو، ذخایر جهانی نفت از ماه فوریه تاکنون حدود ۵۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته است. او همچنین معتقد است بخش عمده عرضه نفت از محل آزادسازی ذخایر راهبردی دولت‌ها به پایان رسیده است.

در نتیجه، اگر وضعیت امنیتی بهبود پیدا نکند، ذخایر تجاری نفت در ماه‌های آینده با سرعت بیشتری کاهش خواهند یافت. این مسئله می‌تواند فشار مضاعفی بر بازار وارد کند؛ زیرا ذخایر موجود نقش ضربه‌گیر را در برابر اختلال‌های ناگهانی عرضه ایفا می‌کنند.

استاونونو هشدار داده است که ذخایر قابل مشاهده جهانی اکنون در پایین‌ترین سطوح چند سال اخیر قرار دارند و حتی پس از پایان درگیری نیز بازسازی آن‌ها زمان‌بر خواهد بود. به همین دلیل، ممکن است قیمت نفت برای مدت طولانی‌تری بالا باقی بماند؛ چراکه بازار ابتدا باید ذخایر ازدست‌رفته خود را دوباره تأمین کند.