حکیم جفریز کیست؛ رقیب تازه ترامپ در کنگره که درباره ایران و اسرائیل موضعی دوگانه دارد؟

پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند زمینه‌ساز تحولی تاریخی در ساختار سیاسی این کشور شود. با در اختیار گرفتن اکثریت مجلس نمایندگان از سوی دموکرات‌ها، حکیم جفریز، رهبر این حزب در مجلس، به جدی‌ترین گزینه برای تصدی ریاست مجلس تبدیل شده است؛ جایگاهی که در صورت انتخاب او، برای نخستین بار در تاریخ آمریکا به یک فرد آفریقایی‌تبار سپرده خواهد شد.

به گزارش فرارو، این تحول صرفاً یک جابه‌جایی در رأس مجلس نمایندگان به شمار نمی‌رود. جفریز قرار است در صورت انتخاب، یکی از چهره‌های کلیدی تقابل با دونالد ترامپ در واشنگتن باشد؛ سیاستمداری که علاوه بر مدیریت شکاف‌های درون‌حزبی دموکرات‌ها، ناگزیر است درباره موضوعات مناقشه‌برانگیزی چون تنش‌های نظامی با ایران، حمایت تمام‌عیار واشنگتن از تل‌آویو و رویکرد خاورمیانه‌ای کاخ سفید تصمیم‌گیری کند.

از بروکلین تا رأس قدرت در کنگره

حکیم سِکول جفریز در ۴ اوت ۱۹۷۰ در بروکلین نیویورک متولد شد؛ منطقه‌ای که نقشی اساسی در شکل‌گیری هویت سیاسی او ایفا کرد. او در خانواده‌ای از طبقه متوسط رشد یافت و تحصیلات مقدماتی را در مدارس دولتی نیویورک به پایان رساند. برخلاف سیاستمدارانی که کارنامه خود را مستقیماً از بدنه دولت فدرال آغاز می‌کنند، جفریز ابتدا در رشته حقوق تحصیل کرد و فعالیت حرفه‌ای را در بخش خصوصی پی گرفت.

او مدرک کارشناسی علوم سیاسی را از دانشگاه ایالتی نیویورک در بینگهمتون گرفت، در دانشگاه جورج‌تاون کارشناسی ارشد سیاست‌گذاری عمومی خواند و سپس از دانشکده حقوق دانشگاه نیویورک فارغ‌التحصیل شد. جفریز مدتی کارآموز قضایی یک دادگاه فدرال بود و پس از آن در مؤسسه حقوقی «پل وایس» و بخش حقوقی شرکت‌های رسانه‌ای ویاکام و سی‌بی‌اس فعالیت کرد.

ورود رسمی او به رقابت‌های انتخاباتی از ایالت نیویورک کلید خورد. جفریز در سال ۲۰۰۶ به مجلس ایالتی نیویورک راه یافت و شش سال در آن نهاد حضور داشت. تمرکز او در این دوران بر اصلاح شیوه مناقشه‌برانگیز «توقف و بازرسی» پلیس نیویورک معطوف بود؛ شیوه‌ای تبعیض‌آمیز که شهروندان سیاه‌پوست و اقلیت‌ها را هدف قرار می‌داد. او همچنین پیگیر اصلاح قوانین کیفری و تعدیل مجازات‌های نامتناسب بود.

جفریز در انتخابات سال ۲۰۱۲ توانست به مجلس نمایندگان آمریکا راه یابد و از ژانویه ۲۰۱۳ کرسی نمایندگی حوزه هشتم نیویورک را در اختیار بگیرد؛ حوزه‌ای شامل بخش‌هایی از بروکلین که به‌دلیل بافت جمعیتی متکثر، از حوزه‌های اثرگذار سیاسی نیویورک محسوب می‌شود.

صعود در سلسله‌مراتب حزب دموکرات

جفریز روند تثبیت جایگاه خود در ساختار دموکرات‌ها را به‌صورت تدریجی طی کرد. او ابتدا به ریاست فراکسیون سیاه‌پوستان کنگره و سپس ریاست فراکسیون دموکرات‌های مجلس نمایندگان رسید. در سال ۲۰۲۲، پس از کناره‌گیری نانسی پلوسی از رهبری حزب در مجلس، جفریز به‌عنوان جانشین وی برگزیده شد و از ژانویه ۲۰۲۳ این مسئولیت را تحویل گرفت.

این گزینش از حیث تاریخی حائز اهمیت بود؛ چراکه برای نخستین بار یک سیاستمدار سیاه‌پوست سکان رهبری یکی از دو حزب اصلی ایالات متحده را در مجلس نمایندگان در دست می‌گرفت. جفریز در سال ۲۰۲۴ نیز برای یک دوره دیگر در این جایگاه ابقا شد.

او در سال ۲۰۲۰ از جمله مدیران استیضاح دونالد ترامپ در مجلس سنا بر سر پرونده اوکراین بود؛ تجربه‌ای که موقعیت او را به‌عنوان چهره‌ای تند علیه جمهوری‌خواهان تثبیت کرد.

با این حال، منش تشکیلاتی جفریز محتاطانه‌تر از طیف چپ‌گرای دموکرات‌ها ارزیابی می‌شود. چالش اصلی او حفظ موازنه میان جناح میانه‌رو و جریان‌های پیشروتر حزب است؛ شکافی که به‌ویژه در پرونده‌های بودجه‌های اجتماعی، سیاست مهاجرت و ابعاد حمایت نظامی واشنگتن از اسرائیل کاملاً مشهود است.

رویکرد جفریز در قبال ایران

کارنامه مواضع جفریز پیرامون ایران، منعکس‌کننده گرایش‌های سخت‌گیرانه سنتی حاکم بر کنگره آمریکا در قبال تهران است؛ رویکردی که ضمن تعهد به منافع امنیتی رژیم صهیونیستی، بر اعمال اختیارات نظارتی کنگره در برابر اقدامات تهاجمی کاخ سفید تأکید دارد.

در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵، در شرایطی که درگیری‌های منطقه‌ای میان ایران و اسرائیل بالا گرفته بود، جفریز در چارچوب سیاست‌های ضدایرانی واشنگتن، بر مخالفت با برنامه هسته‌ای ایران پای فشرد و بر لزوم دفاع از تل‌آویو تأکید کرد. با این حال، او صراحتاً یادآور شد که حق اعلام جنگ طبق قانون اساسی آمریکا منحصراً در اختیار کنگره است و دولت ترامپ حق ندارد بدون مصوبه مشخص پارلمان، کشور را وارد ماجراجویی نظامی و درگیری تهاجمی علیه ایران کند. جفریز در همان موضع‌گیری، پیگیری مسیر دیپلماتیک را برای دستیابی به توافقی فراگیرتر خواستار شد.

این دوگانگی موضع نشان می‌دهد که وی از یک سو همسو با مواضع لابی‌های حامی اسرائیل خواهان مهار ایران است، اما از سوی دیگر تلاش دارد مانع اختیارات نامحدود رئیس‌جمهور برای راه‌اندازی جنگ‌های بی‌پایان در خاورمیانه شود.

جفریز در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ نیز در اظهاراتی مشابه و با تکرار ادعاهای متداول واشنگتن، ایران را تهدیدی ادعایی علیه آمریکا و متحدانش خواند و بر ممانعت از ارتقای توانمندی‌های راهبردی ایران تأکید کرد؛ اظهاراتی که البته همراه با هشدار نسبت به حفظ جان نیروهای آمریکایی و ترجیح کانال‌های دیپلماتیک مطرح شد.

بنابراین، رویکرد جفریز نه نشانه انعطاف بنیادین در برابر تهران، بلکه برآمده از اولویت‌بخشی به مهار هسته‌ای، تعهد به اسرائیل و به‌کارگیری اهرم کنگره برای کنترل ماجراجویی‌های نظامی ترامپ است.

دوگانگی میان حمایت از اسرائیل و بحران غزه

مواضع جفریز پیرامون تحولات خاورمیانه نیز حاکی از همان تناقض‌های مرسوم در جریان اصلی حزب دموکرات است؛ پشتیبانی عملی از تل‌آویو هم‌زمان با ژست‌های انتقادی نسبت به بحران انسانی در فلسطین. هرچند در میدان عمل، او همواره در صف نمایندگانی بوده که مانع مسدودسازی کمک‌های تسلیحاتی به ارتش اسرائیل شده‌اند.

او در آوریل ۲۰۲۴، در سالگرد شش‌ماهگی عملیات «طوفان الاقصی»، در کنار دفاع از موجودیت رژیم صهیونیستی و تاکید بر ضرورت تبادل اسرا، خواستار آن شد که در جریان عملیات‌های نظامی، تلفات غیرنظامیان فلسطینی و نیروهای امدادی کنترل شود. وی همچنین بر ضرورت ورود کاروان‌های دارویی و غذایی به غزه و در نهایت پیشبرد ایده دوکشوری به‌عنوان خروجی دیپلماتیک تأکید کرد.

در فوریه ۲۰۲۵ نیز جفریز ضمن حمایت از توافق تبادل اسرا و استقرار آتش‌بس، به لزوم احترام به حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین در غزه و کرانه باختری اشاره کرد.

با این وجود، تعهد سازمانی او به تل‌آویو هنگامی نمایان‌تر شد که در ژوئیه ۲۰۲۶ با طرح پیشنهادی برخی نمایندگان دموکرات برای تعلیق بخش عمده کمک‌های نظامی به اسرائیل مخالفت کرد. او این طرح را فراگیر و تهدیدکننده بازدارندگی در برابر گروه‌های مقاومت منطقه خواند؛ رویکردی که اثبات می‌کند جفریز، علی‌رغم ابراز نگرانی‌های شکلی از روند حوادث خاورمیانه، اراده‌ای برای بازنگری در ستون فقرات حمایت نظامی از اسرائیل ندارد.

پیامدهای ورود جفریز به صندلی ریاست مجلس

تکیه زدن جفریز بر کرسی ریاست مجلس نمایندگان، اهرم مدیریت تقویم قانون‌گذاری، اولویت‌بندی طرح‌ها و ابزارهای نظارتی را در اختیار او قرار خواهد داد. این مسند، ابزار فشار کارآمدی برای رصد دقیق‌تر بودجه‌های خارجی دولت ترامپ و ارزیابی اختیارات جنگی فرماندهی کل قوا ایجاد می‌کند.

البته این گزاره به معنای انحصار تصمیم‌گیری خارجی در دستان رئیس مجلس نیست؛ چه آنکه حوزه اختیارات اجرایی کاخ سفید و پیچیدگی‌های ساختار دومجلسی کنگره، چارچوب‌های خاص خود را به قانون‌گذاران تحمیل می‌کند.

در پرونده ایران، حضور جفریز احتمالاً بیش از هر چیز به ارتقای اهرم‌های بازدارنده قانونی علیه تصمیمات نظامی ناگهانی ترامپ، ممیزی هزینه‌های تنش‌آفرینی در خاورمیانه و طرح پرسش درباره حدود اختیارات کاخ سفید خواهد انجامید. با این همه، تجربه سیاسی و بیانیه‌های وی یادآور این واقعیت است که حضور او در رأس مجلس نمایندگان، هرگز به معنای تعدیل ریشه‌ای خصومت‌های سنتی واشنگتن با جمهوری اسلامی یا فاصله گرفتن دموکرات‌ها از تل‌آویو نخواهد بود.