کنگره ترامپ را از جنگ منع می کند؟
علت تأخیر ترامپ در مواجهه با ایران مشخص شد: کنگره دست او را بسته!
کنگره امریکا یکی از دلایل تعلل ترامپ در حمله نظامی به ایران است. بدون موافقت کنگره، او محدودیتهایی برای صدور فرمان جنگ دارد.
شایانیوز- در نظام حقوقی و سیاسی ایالات متحده امریکا اختیارات رئیس جمهور و کنگره در زمینه اعلان جنگ در قانون اساسی تعریف شدهاند؛ و در حال حاضر یکی از محورهای اصلی در رابطه با پرونده ایران این است که آیا دونالد ترامپ میتواند بدون مجوز کنگره اقدام نظامی را آغاز کند یا خیر؟
قانون اساسی امریکا و قدرت اعلان جنگ
بر اساس قانون اساسی ایالات متحده امریکا، قدرت اعلان رسمی جنگ به صورت صریح در ماده اول، بخش ۸، بند ۱۱ به کنگره واگذار شده است:
کنگره تنها نهاد فدرال است که میتواند «اعلان جنگ» کند یا قوانینی تصویب کند که استفاده از نیروی نظامی را مجاز میسازد.
این امر به منظور جلوگیری از تمرکز بیش از حد قدرت نظامی در دست رئیس جمهور وضع شده است.
این ماده نشان دهنده تقسیم قدرت بین کنگره و رئیس جمهور است.
اختیارات رئیس جمهور به عنوان فرمانده کل قوای مسلح
قانون اساسی همچنین در ماده دوم، ریاست جمهوری امریکا را به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح معرفی میکند، امری که رئیس جمهور را قادر میسازد در بسیاری از موارد:
برای دفاع از کشور در برابر حمله مستقیم یا قریبالوقوع نیروها را به کار گیرد،
یا در موقعیتهایی که امنیت ملی ایجاب میکند اقدامات محدود یا دفاعی انجام دهد.
اما حتی در این موارد، قدرت رئیس جمهور تابع محدودیتهایی است که کنگره میتواند اعمال کند، مشخصاً زمانی که منجر به درگیری گسترده و طولانیمدت شود.
قانون اختیارات جنگی و نقش آن
در سال ۱۹۷۳، پس از بحران ویتنام، کنگره امریکا قانونی تحت عنوان «قانون اختیارات جنگی» تصویب کرد که هدف اصلی آن، محدود کردن رئیس جمهور در صدور فرمان جنگ بدون اطلاع و اجازه کنگره بود.
بر اساس این قانون:
رئیس جمهور باید طی ۴۸ ساعت پس از شروع به عملیات نظامی، کنگره را مطلع کند،
اگر کنگره پیش از پایان ۹۰ روز (و با حداکثر دو بار تمدید) مجوزی صادر نکند، نیروها باید به خانه بازگردانده شوند.
این قانون را میتوان به عنوان ابزاری برای چانهزنی بین قوه مجریه و کنگره تعبیر کرد، اما در عمل تاکنون رؤسای جمهور در بسیاری موارد از آن تخطی کرده و به میل خود فرمان جنگ صادر کردهاند و ارتش نیز موظف به اطاعت است.
سناتور جف مرکلی به تازگی در گفتگویی تاکید کرده که رئیس جمهور نمیتواند تنها با قدرت فرماندهی، نیروهای مسلح را وارد جنگ کند و باید «مجوز کنگره» را کسب کند تا اقدام نظامی قانونی و مشروع باشد.
در واقع، اگر عملیات نظامی به گونهای باشد که معنای حضور نیروهای امریکایی در درگیری یا حمله مستقیم را داشته باشد، کنگره باید یا جنگ را اعلان کند یا «اجازه ویژه استفاده از نیروهای نظامی (AUMF)» را تصویب نماید.
توازن قوا در کنگره درباره طرحهای مربوط به ایران
طرحی در سنای امریکا (S.J.Res. 59) در سال ۲۰۲۵ به رأی گذاشته شد که هدف آن این بود که رئیس جمهور نتواند از نیروهای نظامی علیه ایران استفاده کند، مگر اینکه کنگره اجازه داده باشد؛ اما این طرح در سنا با رأی اکثریت جمهوریخواهان رد شد (۵۳-۴۷)، که نشان میدهد قاطبه سناتورها فعلاً در مقابل محدود کردن قدرت رئیس جمهور مقاومت کردهاند و مایلاند او قدرت صدور فرمان جنگ را به طور مستقل داشته باشد.
دموکراتها معمولاً مخالف جنگ بدون مجوز کنگره هستند و اصرار دارند که احترام به قانون اساسی و محدود کردن اختیارات رئیس جمهور ضروری است و صرفنظر از جناح، کنگره باید در تصمیم به جنگ نقش داشته باشد تا از تجاوزات غیرقانونی یا بدون مجوز جلوگیری شود.
اما اکثریت جمهوریخواهان، به ویژه آنهایی که در کمیتههای امنیت ملی حضور دارند، اغلب تمایل دارند که قدرت تصمیمگیری در حوزه نظامی را به رئیس جمهور بدهند، حتی بدون مجوز کنگره، با این استدلال که امنیت ملی چنین ایجاب میکند. آنها اکثراً مخالف محدود کردن اختیارات رئیس جمهور هستند و معتقدند که در مواجهه با تهدیدات خارجی، رئیس جمهور باید اختیار داشته باشد. اگرچه برخی جمهوریخواهان مانند رند پُل با طرح همراه شدهاند، اما انتظار میرود بخش زیادی از این حزب با طرح محدودسازی مخالفت کنند.
در کنار این کشمکش قانونی، لابیها و گروههای فشار سیاسی از جمله گروههای حامی اسرائیل یا دیگر متحدان امریکا و ترامپ در واشنگتن نقش مهمی دارند و میکوشند مواضع کنگره را تحت تأثیر قرار دهند و اغلب موفق بودهاند. گروههای فشار اعم از لابیهای صهیونیستی یا صنعتی، منابع مالی و ارتباطی قوی دارند.
رأیگیری سرنوشتساز
رویترز به طور مستقیم اعلام کرده که کنگره امریکا قصد دارد در هفته جاری درباره طرحی رأیگیری کند که اختیارات دونالد ترامپ برای حمله نظامی به ایران را محدود میکند و مانع از اقدام نظامی او بدون مجوز کنگره شود.
این پیشنهاد در قالب قطعنامه اختیارات جنگی مطرح شده که هدف آن، بازگرداندن قدرت تصمیمگیری برای اقدام نظامی به نهاد قانونگذاران است. در سناتورهای هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه، تلاشهایی برای تصویب چنین اقدامی وجود دارد: سناتور تیم کین دموکرات و سناتور رند پُل جمهوریخواه در سنا و نیز روخانا دموکرات و توماس ماسی جمهوریخواه در مجلس نمایندگان پیشنویس قطعنامههایی را ارائه دادهاند که اجازه اقدامات نظامی رئیس جمهور را بدون تأیید کنگره لغو میکند. اما اکثریت جریان اصلی جمهوریخواه در کنگره هنوز بر سر این موضوع اتفاق نظر ندارند.
برخی قانونگذاران دیگر نیز از طرح حمایت کردهاند، اما نمایندگان جاش گاتهایمر و مایک لاولر علناً با محدود کردن اختیارات جنگی مخالفاند و در بیانیههایی اعلام کردهاند که چنین اقدامی میتواند پاسخ به تهدیدات را محدود سازد.
با توجه به ترکیب کنگره (اکثریت جمهوریخواه در هر دو مجلس)، اینکه آیا طرح به تصویب میرسد یا رد میشود، هنوز نامشخص است و به تعداد آراء موافق و مخالف بستگی دارد.
نتیجه این رأیگیری، تکلیف رابطه ایران و امریکا را در هفتههای آینده تعیین میکند.
