النینو چیست و چقدر احتمال وقوع دارد؟ / پاییز پربارش و زمستان متفاوت در انتظار ایران
ئیس سازمان هواشناسی از استقرار النینوی قوی و احتمال افزایش بارشهای پاییزی در بخشهایی از جنوب غرب آسیا خبر داد
سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، درباره آخرین شرایط پدیده «النینو» گفت بررسیها از هماهنگی نشانههای جوی و اقیانوسی حکایت دارد و سازمان جهانی هواشناسی نیز احتمال شکلگیری این پدیده را تقریباً 100 درصد اعلام کرده است.
ذخیره گرمایی اقیانوس آرام بسیار بزرگ است
به گزارش «شایانیوز» به نقل از مهر؛ وی افزود: تا اواسط اوت ۲۰۲۶، پدیده النینو بهطور کامل و پایدار مستقر شده است. دماهای زیرسطحی آب در اقیانوس آرام نیز حاکی از وجود ذخیره گرمایی بسیار بزرگی است، بهطوریکه ناهنجاریهای دمایی در برخی نقاط از مثبت ۸ درجه سانتیگراد فراتر رفته است. بر همین اساس، پیشبینیهای سازمان جهانی هواشناسی (WMO) احتمال وقوع النینو را نزدیک به صددرصد برآورد میکنند.
تاجبخش بیان کرد: این پدیده در طول پاییز و زمستان ۲۰۲۶-۲۰۲۷ ادامه خواهد یافت و احتمالاً به شدت بسیار بالایی خواهد رسید. هم اقیانوس و هم جو، سیگنالهای هماهنگ و مشخصی از النینو را نشان میدهند؛ در بخش اقیانوسی شاهد گرمایش سریع سطح آب و وجود یک مخزن گرمایی زیرسطحی بسیار بزرگ هستیم.
وی ادامه داد: از منظر جوی، «شاخص نوسان جنوبی» (SOI) الگویی بهشدت منفی و همراه با همرفت شدید را نشان میدهد که با الگوی کلاسیک النینو مطابقت دارد؛ الگویی که موجب افزایش بارش در مرکز و شرق اقیانوس آرام و سرکوب همرفت در غرب اقیانوس آرام میشود؛ این جفتشدگی کامل میان اقیانوس و جو، اطمینان نسبت به تداوم و تقویت این پدیده را افزایش داده است.
معاون وزیر راه و شهرسازی تصریح کرد: النینو اغلب با تشدید شار رطوبت از دریای عرب و دریای سرخ همراه است و احتمال شکلگیری شرایط پربارشتر را در خاورمیانه افزایش میدهد. همچنین فاز مثبت «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) نیز معمولاً این سیگنالها را تقویت میکند.
النینو در پاییز و اوایل زمستان میتواند بارش جنوب غرب آسیا را افزایش دهد
وی یادآور شد: «نوسان مادن – جولیان» (MJO) نیز یکی دیگر از دورپیوندهای مؤثر بر بارش خاورمیانه است که در مقیاس زمانی کوتاهتری عمل میکند و بسته به فاز خود میتواند دورههای چندهفتهای پربارش یا خشک ایجاد کند. در نهایت، «نوسان شبهدوسالانه» (QBO) بر نوسان دوقطبی و جت جریان جنبحارهای تأثیر میگذارد و این موضوع نیز به نوبه خود بر دفعات رسیدن سامانههای مدیترانهای به منطقه اثرگذار است.
رئیس سازمان هواشناسی کشور ادامه داد: از نظر تاریخی، رویدادهای النینو تمایل دارند در طول پاییز و اوایل زمستان، از طریق افزایش انتقال رطوبت از دریای عرب، میزان بارش را در بخشهایی از جنوب غربی آسیا افزایش دهند
وی با اشاره به نقش «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) در شرایط اقلیمی منطقه اظهار کرد: فاز دوقطبی اقیانوس هند نقشی حیاتی در تعدیل شرایط ایفا میکند؛ هنگامی که فاز مثبت IOD با پدیده «النینو» همزمان میشود، معمولاً سیگنال بارشهای بیشتر و شرایط مرطوبتر تقویت میشود.
وی افزود: در مقابل، بر اساس جدیدترین پیشبینیهای چندمدلی، فاز منفی IOD میتواند اثر افزایش مورد انتظار بارش را خنثی کند. بنابراین، انتظار میرود در بازه زمانی سپتامبر تا نوامبر ۲۰۲۶، فاز مثبت IOD شکل گیرد که این امر احتمال وقوع بارشهای فراتر از حد نرمال را در بخشهایی از منطقه افزایش میدهد.
رئیس سازمان هواشناسی کشور بیان کرد: برای خاورمیانه و جنوب غربی آسیا، سیگنالهای مشاهدهشده با الگوی گرمایشی مورد انتظار در شرایط النینوی قوی مطابقت دارد. توافق میان مدلها عموماً بالاست و اطمینان مناسبی نسبت به چشمانداز دمایی ایجاد میکند.
بارشهای فراتر از نرمال تا آسیای مرکزی و شمال عربستان امتداد مییابد
وی ادامه داد: در خصوص بارش نیز میتوان گفت که چشمانداز بارش برای ماههای سپتامبر تا نوامبر، الگوی کلاسیک النینو را نشان میدهد. نکتهای که برای ما اهمیت ویژهای دارد، افزایش احتمال بارشهای فراتر از حد نرمال است که تا بخشهایی از آسیای مرکزی و شمال شبهجزیره عربستان امتداد مییابد.
النینو و دوقطبی اقیانوس هند احتمال بارشهای پاییزی را افزایش میدهند
تاجبخش اضافه کرد: هنگامی که این عامل را با فاز مثبت مورد انتظار دوقطبی اقیانوس هند ترکیب میکنیم، سیگنال کلی برای جنوب غربی آسیا به سمت احتمال بیشتر شرایط مرطوبتر از حد نرمال در فصل پاییز متمایل میشود؛ هرچند جزئیات محلی همچنان به موقعیت مورد انتظار «جتجریان جنبحارهای» و فعالیتهای طوفانی مدیترانه بستگی خواهد داشت.
معاون وزیر راه و شهرسازی گفت: پیشبینی میشود پدیده النینو با اطمینان بالا، حداقل تا اوایل سال ۲۰۲۷ ادامه یابد. با این حال، سازمان جهانی هواشناسی بر چند نکته و ملاحظه مهم تأکید کرده است؛ از جمله اینکه شدت این پدیده لزوماً تعیینکننده شدت پیامدهای منطقهای آن نیست و عوامل دیگر میتوانند نتیجه نهایی را بهطور قابلتوجهی تغییر دهند.
وی افزود: بنابراین، اگرچه چشمانداز کلی حاکی از شرایط گرمتر و احتمال بیشتر بارشهای پاییزی در بخشهایی از جنوب غربی آسیاست، اما باید همچنان وضعیت شاخصهای اقلیمی را بهطور کامل رصد کنیم و برای دریافت راهنماییهای دقیقتر و محلی، با سازمان ملی هواشناسی در ارتباط باشیم.
النینوی بسیار قوی تا پایان زمستان ادامه دارد
رئیس سازمان هواشناسی کشور، با اشاره به چشمانداز پدیده النینو اظهار کرد: ما با یک پدیده النینوی بسیار قوی و کاملاً تثبیتشده روبهرو هستیم که به احتمال زیاد تا پایان زمستان ادامه خواهد داشت. همچنین انتظار میرود پدیده «دوقطبی اقیانوس هند» (Indian Ocean Dipole) در فاز مثبت شکل گیرد؛ پدیدهای که از نظر تاریخی با شرایط مرطوبتر در بخشهایی از جنوب غربی آسیا در فصل پاییز همراه بوده است.
وی یادآور شد: در نهایت باید بگویم که یک پدیده النینوی استثنایی، نیازمند واکنشی استثنایی است. انتظار میرود این پدیده در اواخر سال ۲۰۲۶ به اوج خود برسد و تأثیرات آن تا مدتها در سال ۲۰۲۷ نیز احساس شود.
۲۰۲۷ شاید گرمترین سال تاریخ اقلیمی جهان باشد
معاون وزیر راه و شهرسازی عنوان کرد: به گمان من، سال ۲۰۲۷ یکی از گرمترین سالها و شاید رکورددار گرمترین سال در تاریخ اقلیمی جهان خواهد بود.
وی اضافه کرد: شدت این پدیده ممکن است از هر زمان دیگری از آغاز ثبت و پایش ما فراتر رود. پدیده قدرتمند «النینو» در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ عاملی در ثبت سال ۲۰۲۴ بهعنوان گرمترین سال تاریخ بوده است، اما اگر این رکورد شکسته شود، نباید تعجب کنیم.
تاجبخش ادامه داد: با این حال، وقوع النینو لزوماً به معنای وقوع فاجعه نیست و ما باید برای حفظ جان و معیشت مردم، آیندهنگری و پیشبینی دقیقی داشته باشیم.
خطر تبدیل شرایط اقلیمی به بحران قابل مدیریت است
رئیس سازمان هواشناسی کشور در پایان خاطرنشان کرد: ما دانش و ابزارهای لازم را در اختیار داریم تا از تبدیل خطرات ناشی از النینو به بحران جلوگیری کنیم؛ بنابراین باید با یکدیگر متحد شویم و همکاری کنیم تا اطمینان حاصل شود هیچکس، یعنی افرادی که تحت تأثیر این شرایط اقلیمی خاص در سراسر جهان قرار میگیرند، از قلم نمیافتد.
