حمله آمریکا به ایران اگر اتفاق بیفتد چه دامنه و شدتی خواهد داشت؟

شایانیوز- پیش از هر چیز لازم است روشن کنیم که این تحلیل بر پایه سناریوی فرضی اقدام نظامی امریکا علیه ایران است؛ سناریویی که هنوز واقع نشده و احتمال وقوع آن تابع متغیرهای بسیار پیچیده سیاسی، نظامی و دیپلماتیک است. این تحلیل بر اساس آرایش فعلی نیروهای امریکا در منطقه، رویکردهای تاریخی ایالات متحده نسبت به مداخلهٔ نظامی و همچنین اظهار نظرهای تحلیلگران نظامی شکل گرفته است.

زمینه استراتژیک: از آرایش نظامی تا روحیه سیاسی

ایالات متحده هم‌اکنون آرایش نظامی گسترده‌ای در خاورمیانه دارد:

- ناو هواپیمابر آبراهان لینکلن و ناوشکن‌های اسکورت در دریای عمان و خلیج ‌فارس؛

- آماده‌سازی دومین ناو هواپیمابر یعنی جورج بوش (USS George H.W. Bush) برای تقویت حضور دریایی؛

- استقرار جنگنده‌های نسل پنجم F‑35 و F‑15E به همراه سوخت‌رسان‌ها؛

- پهپادهای شناسایی MQ‑9 و هواپیمای ارتباطی E‑11A (BACN) برای فرماندهی و کنترل موثرتر؛

- شبکهٔ گستردهٔ پایگاه‌های زمینی در بحرین، قطر، کویت، عراق و امارات؛

- سامانه‌های دفاع هوایی Patriot و لجستیک پشتیبانی قوی.

این آرایش نشان می‌دهد که امریکا هم بازدارندگی بلندمدت را مدنظر دارد و هم توان اجرای عملیات پیچیدهٔ نظامی را در صورت لزوم فراهم کرده است. این حضور نظامی به‌ مثابه یک «اجازه عملیاتی» است که از نظر فرماندهی نظامی، امکان واکنش سریع و چند جانبه را فراهم می‌سازد.

ویژگی‌های شخصیتی ترامپ و سنت امریکا در حملات نظامی

تحلیلگران امنیتی و رسانه‌های معتبر بارها اشاره کرده‌اند که رویکرد دونالد ترامپ نسبت به کاربرد نیروهای نظامی؛ عملیاتی و محاسبه‌گرانه است؛ او به شدت نتیجه‌گرا و به دنبال دستیابی به هدف است.

در عین حال به‌ دنبال پیام بازدارندگی روشن می‌باشد؛ به طوری که کار خودش را انجام دهد و از واکنش حریف، جلوگیری کند.

از سوی دیگر، تجربهٔ عملیاتی امریکا نشان می‌دهد که این کشور تمایل دارد آغاز عملیات را به ‌صورت محدود، دقیق و با اهداف روشن آغاز کند تا از «گسترش‌های نامنظم» جلوگیری کند و در همان کنش اول، هر چه می‌خواهد را کسب کند.

این خصیصه در تحلیل‌های نظامی معتبر به این صورت آمده است که تمایل امریکا نه به «جنگ تمام‌ عیار» اما فرسایشی، بلکه به حرکتی ضربتی و حداکثری است که بیشترین میزان اثر و فلج کنندگی را در پی داشته باشد. آنچه از شخصیت ترامپ و تحلیل بافت روانی وی برمی‌آید، اجرای عملیات نقطه‌ای با هدف تضعیف حداکثری ظرفیت‌های کلیدی ایران خواهد بود، مگر آن که شرایط سیاسی و امنیتی فوراً تغییر کند و سطح تنش بالا برود.

شکل و ابعاد حمله

اولین گام امریکا، خلع سلاح کامل یا نیمه کامل است.

اگر اقدامی از سوی امریکا رخ دهد، محتمل‌ترین شکل آن حملهٔ دقیق، چند مرحله‌ای و محدود از لحاظ زمانی است و اهداف زیر را شامل می‌شود:

- حمله به سامانه‌های دفاع هوایی با استفاده از جنگنده‌های F‑35 و هواپیماهای الکترونیکی؛

- استفاده از پهپادها و موشک‌های کروز برای هدف‌گیری مراکز فرماندهی، ذخایر موشکی، رادارها و مراکز ارتباطی؛

- حمله به پایگاه‌ها و تأسیسات نظامی مهم ایران با هدف کاهش توان ذخیره‌سازی و واکنش سریع؛

- احتمال استفاده از جنگ‌ افزارهای دقیق طول‌برد برای کاهش آسیب به زیرساخت‌های غیرنظامی.

تحلیلگران معتقدند که امریکا در گام اول سعی می‌کند آنچه را «ضربهٔ تعیین‌ کننده» می‌نامد اجرا کند یعنی حمله‌ای که بیشترین تأثیر نظامی را با حداقل تلفات جانبی ایجاد کند تا از واکنش‌های زنجیره‌ای جلوگیری نماید.

جنگ تمام‌ عیار بلافاصله پس از شروع معمولاً مورد علاقهٔ واشنگتن نیست مگر اینکه پاسخ ایران به نحوی باشد که عملاً درگیری را گسترش دهد.

تحلیلگران نظامی در رسانه‌های معتبر اشاره کرده‌اند که امریکا معمولاً از گسترش نامحدود عملیات خودداری می‌کند مگر آن که شرایط امنیتی به‌ گونه‌ای تغییر کند که ادامهٔ عملیات محدود دیگر مفید نباشد.

شدت، دامنه و مدت ‌زمان احتمالی درگیری

بر اساس تحلیل کارشناسان امنیتی و تاریخچهٔ درگیری‌های مشابه، امریکا ترجیح می‌دهد عملیات اصلی را در بازهٔ زمانی محدود (چند روز تا چند هفته) اجرا کند، مگر اینکه پاسخ ایران یا تحولات منطقه‌ای این را به جنگ گسترده‌تر تبدیل کند.

عملیات سایبری

در این سناریو ایالات متحده یا متحدانش یک عملیات سایبری گستردهٔ هماهنگ‌ شده را انجام می‌دهند که اهداف آن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

- سامانه‌های راداری و پدافند هوایی

- شبکه‌های کنترل تاسیسات نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی

- سیستم‌های تبادل اطلاعات بین سپاه، ارتش و نیروی هوایی و دریایی و زمینی

- شبکه‌های بانکی برای فشار اقتصادی

این نوع حمله با استفاده از تیم‌های سایبری توانمند، نفوذ در شبکه‌ها و بهره‌برداری از حفره‌های امنیتی انجام می‌شود.

این رویکرد نه «جنگ سایبری صرف» است و نه «تهاجم نظامی کامل»، بلکه ترکیبی از فشار و مهار با هزینهٔ کمتر از حملهٔ کلاسیک است.

در مجموع، حمله فرضی می‌تواند جنگ تمام‌ عیاری نباشد، بلکه ترکیبی از عملیات دقیق نظامی-سایبری، تاکتیک‌های پدافندی–تهاجمی و واکنش‌های نیابتی باشد که به ‌صورت بسیار کنترل ‌شده در مراحل اولیه آغاز می‌شود و اهداف را به طور کامل یا نزدیک به کامل، تأمین می‌کند؛ و سپس اگر تنش افزایش یابد، دامنهٔ آن وسیع‌ و وسیع‌تر خواهد شد.