چین و روسیه برای ایران خواهند جنگید؟
رزمایش مشترک ایران، چین و روسیه؛ از تکذیب تا تدارک عملیاتی، اهداف و سناریوی درگیری
اخیراً خبرهای مهمی درباره برگزاری رزمایش مشترک دریایی میان ایران، چین و روسیه منتشر شده است. این رزمایش نشانگر چه چیزهایی میتواند باشد؟
شایانیوز- در روزهای اخیر، خبرهای مهمی از رسانههای رسمی داخلی و بینالمللی دربارهٔ برگزاری رزمایش مشترک دریایی میان ایران، چین و روسیه منتشر شده است؛ موضوعی که ابتدا گزارشهایی درباره تکذیب آن در برخی رسانهها منتشر شد، اما کمی بعد خبرگزاریها از برگزاری این رزمایش یا در شرف برگزاری بودن آن خبر دادند. به نقل از منابع رسمی، هشتمین دورهٔ این رزمایش تحت عنوان «کمربند امنیت دریایی» با حضور یگانهایی از نیروی دریایی ارتش، سپاه پاسداران، نیروی دریایی چین و نیروی دریایی روسیه در آبهای اطراف دریای عمان برنامهریزی شده است.
در مقابل، برخی منابع عربی به نقل از مسئولان سپاه پاسداران گزارش دادند که تهران انتشار خبر رزمایش مشترک در خلیج عمان را تکذیب کردهاند؛ این تکذیب تأکید دارد که اطلاعات قبلی درباره محل یا جزئیات خاص رزمایش دقیق نبوده است، نه اینکه کل رویداد را رد کرده باشند.
تحلیلگران معتقدند این نوع اعلام تضاد در رسانهها معمولاً زمانی رخ میدهد که جزئیات نهایی زمانبندی، محل دقیق و مراحل آغاز رزمایش هنوز برای انتشار رسمی کامل نشدهاند، اما در نهایت برنامهٔ اصلی رزمایش قطعی و در حال اجرایی شدن گزارش شده است.
خصوصیات و محتوای رزمایش: چه فعالیتهایی در دستور کار است؟
اگرچه جزئیات عملیاتی کامل هنوز توسط منابع رسمی منتشر نشده، اما گزارشهای رسانهای معتبر و نقل قولهای حکومتی نشان میدهند که این رزمایش تمرکز بر چند محور عملیاتی و تاکتیکی دارد:
تمرینهای هماهنگی تاکتیکی
یگانهای دریایی ایران، چین و روسیه قرار است در تمرینهای هماهنگی تاکتیکی ناوها و شناورها شرکت کنند، در قالب سناریوهای از پیش تعیین شده برای بهبود هماهنگی عملیاتی، تبادل اطلاعات و تمرین هماهنگ در مواجهه با تهدیدها.
هدفگیری و مدیریت خسارت
بر اساس گزارشها، بخشی از رزمایش اختصاص به تمرینهای هدفگیری اهداف دریایی، مدیریت خسارت (Damage Control) و تمرینهای شبانهروزی دارد تا توانایی نیروها در شرایط پیچیدهٔ عملیاتی افزایش یابد.
عملیات مشترک جستجو و نجات
تمرینهایی مشابه جستجو و نجات (SAR) و عملیاتهای نیروی دریایی برای مقابله با تهدیدهای غیر معمول در دریا نیز از بخشهای مورد انتظار این رزمایش است، گرچه جزئیات دقیق توسط منابع رسمی منتشر نشده است.
حضور شناورها و ناوگانهای عملیاتی
برخی گزارشهای رسانهای داخلی به نقل از منابع امنیتی مدعیاند که ناوگانهای جنگی چین و روسیه نیز در حال حرکت یا آمادهباش هستند تا در منطقهٔ تمرین مستقر شوند؛ اگرچه این موضوع مستند به نقل قول رسمی فرماندهی نظامی نشده، ولی توسط رسانههای خبری داخلی گزارش شده است.
به طور خلاصه، این رزمایش برای تقویت همکاریهای نظامی، تبادل تجربه و افزایش سطح هماهنگی عملیاتی میان سه کشور برنامهریزی شده است و نه صرفاً نمایش قدرت تهاجمی.
فاصلهٔ این رزمایش با مواضع امریکا در خلیج فارس
بازتاب اخبار و تحلیلهای رسانهها نشان میدهد که موقعیت مکانی رزمایش در آبهای دریای عمان و شمال اقیانوس هند یا محدودهٔ گذرگاههای تجاری مهم تعریف شده است؛ مناطقی که از مرکز حضور نظامی امریکا در خلیج فارس و تنگهٔ هرمز فاصله دارند.
امریکا در خلیج فارس از ناوگان پنجم نیروی دریایی، هواپیماهای جنگی و ناوهای هواپیمابر متعدد برای تضمین آزادی کشتیرانی و بازدارندگی مستقیم استفاده میکند و این حضور دائمی استراتژیک در منطقه نقش تثبیت کننده و بازدارنده را ایفا میکند.
در مقابل، رزمایش مشترک ایران با چین و روسیه در مناطق دورتر و در مسیر آبهای بینالمللی و آرامتر انجام میشود که بیشتر پیامش تقویت همکاریهای تاکتیکی و امنیتی دریایی است تا مقابله مستقیم با نیروی امریکایی. این فاصلهٔ مکانی و تفاوت مأموریتها یکی از دلایل مهمی است که تحلیلگران معتقدند این دو پدیده را نمیتوان در یک سطح با هم مقایسه کرد.
در صورت بروز جنگ، چین و روسیه در کنار ایران صفآرایی خواهند کرد؟
در تحلیل وضعیت «نظامی–راهبردی» در صورت تشدید بحران و احتمال درگیری مستقیم میان ایران و امریکا، چند محور مهم باید مدنظر باشد:
سطح همکاری رسمی
اگرچه رزمایشهای مشترک نشان دهندهٔ همکاری فزاینده میان ایران، چین و روسیه هستند، این همکاریها تا این لحظه در چارچوب تمرینهای نظامی چند ملیتی تعریف میشوند، نه قراردادهای رسمی دفاع جمعی یا پیمانهای الزامآور نظامی که حضور مستقیم در جنگ علیه یک کشور ثالث را تضمین کنند. تحلیلهای سیاست خارجی میگویند چنین پیمانهایی معمولاً نیازمند سالها مذاکره و توافق رسمی هستند، نه یک رزمایش چند روزه.
منافع راهبردی چین و روسیه
چین و روسیه هر دو دارای منافع جهانی بسیار گستردهتر از روابط با ایران هستند، از جمله تجارت و تعامل دیپلماتیک با ایالات متحده و سایر بازیگران بزرگ جهانی؛ بنابراین ورود مستقیم به یک جنگ تمام عیار علیه امریکا به عنوان متحد ایران پیامدهای راهبردی و اقتصادی بسیار سنگینی برای آنها خواهد داشت.
نوع حمایت در صورت بحران
در هر سناریوی احتمالی، احتمال دارد چین و روسیه در سطح سیاسی و دیپلماتیک از ایران حمایت کنند، یا حتی در برخی همکاریهای لجستیکی و امنیتی محدود مشارکت کنند، اما درگیری مستقیم نظامی با امریکا به طور گسترده و رسمی بعید به نظر میرسد، زیرا این مسئله نیازمند تعهدات رسمی و ائتلاف گستردهتر است.
کلام آخر
برگزاری رزمایش مشترک ایران، چین و روسیه، نمادی از تقویت همکاریهای تاکتیکی و نظامی–دریایی میان سه کشور است. این رزمایش در مناطقی خارج از مرکز حضور نظامی امریکا در خلیجفارس انجام میشود و تفاوت واضحی از لحاظ مأموریت و پیام دارد. اگر بحرانها به سطح جنگ مستقیم میان ایران و امریکا برسند، احتمال اینکه چین و روسیه به طور رسمی در درگیری نظامی وارد شوند کم است. آنچه بیشتر محتمل است، حمایت سیاسی، تحلیل راهبردی و همکاریهای تاکتیکی است؛ که البته آن نیز تصمیمی است که مستلزم تعهدات رسمی فراتر از رزمایشهای تاکتیکی خواهد بود. یک رزمایش مشترک، به هچ ترتیبی حمایت آتی تمام و کمال را اثبات نمیکند.
