آشوب گسترده در مکزیک در پی کشته شدن سلطان کوکائین جهان! کارتلها به خونخواهی برخاستند
با اعلام خبر مرگ یک قاچاقچی مواد مخدر در مکزیک، موجی بیسابقه از خشونت تلافیجویانه در کل کشور به راه افتاده و شهرها از کنترل خارج شدهاند.
شایانیوز- ارتش مکزیک در عملیاتی گسترده و برنامهریزی شده، نِمِسیو روبن اوسِگوئرا سروانتِس معروف به «ال منچو»، رهبر کارتل قدرتمند (Jalisco New Generation Cartel (CJNG)، را در منطقه تاپالپا واقع در ایالت جالیسکو کشته است، عملیاتی که توسط وزارت دفاع مکزیک اعلام شده است. این عملیات در پی ماهها تدارک اطلاعاتی و همکاری مشترک میان نهادهای امنیتی مکزیکی و امریکایی اجرا شد؛ مکزیک از اطلاعات دریافتی از «Joint Interagency Task Force–Counter Cartel» برای یافتن و محاصره محل اختفای منچو بهره برد.
منچو تا حوالی ظهر در مقابل نیروهای امنیتی مقاومت کرد، تیراندازیهای شدید رخ داد و در نهایت وی در اثر جراحات وارده در حین انتقال به مکزیکوسیتی درگذشت. طبق آمار رسمی، هفت نفر از جمله خود او در جریان عملیات کشته شدند و دستکم دهها نفر دیگر در برخوردهای پس از آن یا دستگیر شدهاند. همچنین درگیریها منجر به کشته شدن اعضای نیروی ملی گارد و افسران محلی شد.
به دنبال اعلام رسمی خبر مرگ این سرکرده، موجی بیسابقه از خشونت تلافیجویانه در سراسر کشور به راه افتاد: اعضای کارتل و شبکههای وابسته در بیش از ۲۰ ایالت دست به آتش زدن خودروها، بستن جادهها، ایجاد موانع، بریدن خطوط ارتباطی و حمله به نیروهای دولتی زدند. شهر بزرگی مانند گوادالاجارا (Guadalajara) به سرعت به وضعی شبیه «شهر متروک» تبدیل شد، مدارس تعطیل شدند و مراکز حمل و نقل عمومی به حالت تعلیق درآمد.
ستونهای دود بلند از اماکن سوخته حاکی از آشوب و بیثباتی گسترده است. سفارتخانههای خارجی از جمله امریکا و کانادا برای شهروندان خود هشدارهای امنیتی شدید و توصیه به پناه گرفتن در محل صادر کردند؛ پروازها به برخی از بنادر تعطیل شده و خدمات عمومی با اختلالات جدی مواجه شدهاند.
کارتل «Jalisco New Generation» و «ال منچو»: بررسی گذشته و نقش آن
CJNG یکی از بزرگترین، خشنترین و پرنفوذترین گروههای مواد مخدر در مکزیک و جهان است. این کارتل از حدود سال ۲۰۰۷ تشکیل شد و به سرعت با استفاده از استراتژیهای نظامیگونه، رقبا را تحت فشار قرار داد تا کنترل خطوط پیچیده قاچاق را بدست بگیرد. زیر رهبری «ال منچو»، این گروه تبدیل به یکی از پرسودترین تامینکنندگان مواد مخدر، از جمله فنتانیل، کوکائین، متآمفتامین و مشتقات آن، در بازارهای اصلی امریکا شد.
طبق اطلاعات گزارشها، این کارتل نه تنها از طریق قاچاق مواد مخدر، بلکه از مسیرهای قانونی و غیرقانونی داراییهای کلانی به دست آورده و به عنوان یکی از منابع مالی بزرگ جنایت سازمان یافته شناخته میشود. دولت امریکا حتی در سالهای اخیر دسترسی به اطلاعات و رهگیری این گروه را در سطح «سازمان تروریستی خارجی» قرار داده است و تا ۱۵ میلیون دلار پاداش برای اطلاعات منجر به دستگیری منچو تعیین کرده بود.
ال منچو بیش از دو دهه در مرکز یکی از پیچیدهترین شبکههای قاچاق قرار داشت؛ شبکهای که نیروهای امنیتی و اطلاعاتی را در هر دو سوی مرز امریکا و مکزیک به چالش کشیده بود. رهبر CJNG سابقه حملات مستقیم به نیروهای دولتی، استفاده از پهپادهای انفجاری، نصب بمبهای زمینی و جنگهای خیابانی گسترده را داشته است، تا جایی که دهها تن از نیروهای امنیتی و غیر نظامیان در درگیری با این کارتل جان باختهاند.
وضعیت مواد مخدر و سلطه کارتلها در مکزیک
مکزیک سالهاست درگیر جنگی «ناقص» و پیچیده میان دولت و کارتلهای مواد مخدر است، جنگی که بیش از ۲۰۰ هزار نفر کشته، دهها هزار ناپدید شدن ثبت شده و میلیونها نفر را در معرض تهدید قرار داده است. کارتلها نه تنها مواد مخدر سنتی مانند کوکائین و هروئین را منتقل میکنند، بلکه از دهه اخیر قاچاق «فنتانیل» (یک اپیوئید مصنوعی بسیار کشنده) به امریکا را تسریع کردهاند.
سلطه کارتلها در مکزیک به دلایل متعددی شکل گرفته است: ضعف نهادهای قضایی، فساد در بدنه نیروهای انتظامی، تقاضای بیوقفه مواد مخدر در بازارهای خارجی، و عدم وجود راه حلهای نظاممند برای کاهش قاچاق و خشونت. تحلیلهای علمی نشان دادهاند که سرمایهگذاریهای امنیتی صِرف ممکن است کاهش خشونت و فساد را به طور پایدار تضمین نکند، مگر اینکه در کنار آن برنامههای اجتماعی و اقتصادی موثر برای کاهش جذب جوانان به کارتلها نیز اجرا شود.
در عمل، این شبکهها به خاطر سود کلان، ارتباطات فرامرزی و ظرفیت سازمانیابی بالا توانستهاند نفوذ خود را در مناطق روستایی و شهری گسترش دهند و خطوط تامین و بازاریابی قاچاق را بدون وقفه حفظ کنند.
رویکرد دولت مکزیک، تصمیمات اتخاذ شده و چشمانداز آینده
دولت مکزیک، به ویژه در دوره اخیر، بارها اعلام کرده که رویکرد «برداشتن سرشاخههای اعضای کارتل» را کنار گذاشته و به دنبال برنامههای جامع امنیتی و اجتماعی است؛ اما مرگ فردی مثل ال منچو نشان میدهد که هنوز این رویکرد به عنوان یک ابزار کلیدی در سیاست امنیتی باقی مانده است.
رئیس جمهور مکزیک در بیانیهها تاکید کرده است که عملیات علیه کارتلها بخش مهمی از تضمین امنیت ملی است و همکاری با امریکا و شرکای بینالمللی باید ادامه یابد؛ با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند که حذف رهبران کارتلها بدون جایگزینی ساختارهای اجتماعی و اقتصادی قوی، ممکن است تنها مسیر خشونت و تفرق بیشتر را هموار کند. اما در این یک مورد خاص، این کار لازم بود.
در حال حاضر، امنیت در بخشهای زیادی از کشور آسیبپذیر است و گزارشها از ادامه بسته شدن جادهها، آتش زدن اموال عمومی و افزایش حملات علیه نیروهای امنیتی حکایت دارند. دولت اعلام کرده که در روزهای آتی نیروهای امنیتی بیشتری را مستقر خواهد کرد و تدابیری برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی اتخاذ خواهد کرد، اما تحلیلگران مستقل معتقدند که با این وضعیت آخرالزمانی پیش آمده، چشمانداز آرامش پایدار در کوتاه مدت بعید است.
