پرسه در روزگاران قدیم؛ طبقه بندی دختران قاجار براساس سن؛ از خانمچه و غنچه و ترشیده

شایانیوز- در زمان قاجار دخترها را براساس سن طبقه بندی می کردند و اعتقاد داشتند که نباید فاصله چندان زیادی بین کودکی و ازدواج دختران وجود داشته باشد و دختران عموما حد فاصل 7 تا 13 سالگی ازدواج می کردند. در واقع  عواملی چون دست یابی به استقلال  اقتصادی،‌ رشد نسبتاً سریع دختران  درآن روزگار و پایین بودن  میانگین عمر ـ به دلیل شیوع بیماریهای گوناگون و عدم رعایت  اصول بهداشتی ـ در افزایش این ازدواج های زودرس موثربود.

بر همین اساس دختران را بر اساس سن طبقه بندی می کردند و به آن ها لقب می دادند:

• لقب دختران قاجاری در سن 9 تا 10 سال: خانمچه
• لقب دختران قاجاری در سن 12 تا 13 سال : نوچه
• لقب دختران قاجاری در سن 13 تا 15 سال : غنچه
• لقب دختران قاجاری در سن 17 تا 18 سال : ترشیده
• لقب دختران قاجاری در سن 20 سال به بعد : پیردختر و فقط مردای بالای ۶۰ سال به خواستگاری آن ها میرفتند.

در دوران قاجار باورهای عجیبی درباره ازدواج وجود داشت مثلا صیغه کردن زنان در عرف جامعه کاملاً  قابل قبول بود و زنهای صیغه ای،‌ پس از به پایان  رسیدن دوره قرارداد، به آسانی  به عقد دائمی اشخاص دیگر در می آمدند و  مردان در گرفتن زنان صیغه ای، از نظر تعداد هیچ محدودیتی نداشتند  و این امر به توانایی مالی آنان بستگی داشت

در عصر قاجار به طور معمول نازایی و خروج از جاده عفاف از عمده ترین دلایل طلاق زنان بوده است. گاه نیز بد قدم بودن زن به هنگام ورود به خانه همسرش می توانست دلیل طلاق باشد.

دکتر نداسنبلی، پژوهشگر حوزه تاریخ، طی چند سال اخیر مطالعاتی در زمینه زنان و ازدواج در دوره‌های مختلف تاریخی با تمرکز بر دوره قاجار انجام داده است می گوید: «در متونی که بررسی کردیم، سن ازدواج در نوسان بود و درباره طبقات مختلف اجتماعی شهر و روستایی و اقشار مختلف، متفاوت بود. اما به‌طور کلی سن ازدواج بین ۵ تا ۱۸ سال در نوسان بوده است. برخی منابع هم پایان سن کودکی را بلوغ و بین ۸ تا ۹ سالگی می‌دانستند که باز بسته به محیط جغرافیایی متفاوت بود.

تاج‌السلطنه در خاطراتش می‌نویسد که وقتی ۱۳ ساله بودم و می‌خواستم ازدواج کنم، ناصرالدین شاه می‌گوید هنوز کودک است در حالی که بین مردم عادی همان زمان۱۰ و ۱۱ سن مناسبت برای ازدواج درنظر گرفته می‌شد. سفرنامه‌نویس‌ها هم سن ازدواج در جنوب ایران را ۸ تا ۹ سال و در تهران ۱۱ تا ۱۲ سال اعلام می‌کنند، اما به‌طور کلی مشخص نبودن محدوده کودکی و ازدواج به کودک‌همسری کمک می‌کرد. سفرنامه‌نویسان در اواخر دوره به افزایش تدریجی سن ازدواج از ابتدا تا اواخر دوره اشاره می‌کنند سن ازدواج از اوایل دوره تا اواخر در شهر‌ها و حتی در برخی روستا‌ها و البته بیشتر در میان خان‌ها در حال افزایش بوده است و از ۸-۷ سالگی حتی به ۱۷ سالگی در اواخر دوره احمدشاه می‌رسد.»