درخشش پنهان حیات / نوری که انسان درحال احتضار میبیند از کجا نشات میگیرد؟
طبق نتایج یک مطالعه نوین موجودات زنده از موش ها گرفته تا گیاهان، و حتی انساننوری بسیار ضعیف و مرئی از خود ساطع می کنند.
شایانیوز- در مرز میان فیزیک و زیست شناسی، پژوهشی حیرت انگیز پرده از رازی برداشته که شاید تصویری تازه از حیات و مرگ پیشِ رویمان بگذارد. طبق نتایج یک مطالعه نوین که توسط دکتر وحید سالاری، فیزیکدان ایرانی دانشگاه کلگری، و با همکاری شورای ملی پژوهش کانادا انجام شده است، موجودات زنده از موش ها گرفته تا گیاهان، و حتی انساننوری بسیار ضعیف و مرئی از خود ساطع می کنند. نوری که با مرگ، خاموش می شود. این نور که با اصطلاح علمی بیوفوتون شناخته می شود، در اصل نوعی تابش بسیار ضعیف و ناشی از فرایند های بیوشیمیایی درون سلول هاست. محققان با بهره گیری از دوربین هایی فوق حساس قادر شدند این تابش خفیف را ثبت کنند. آن ها مشاهده کردند که در لحظه مرگ، این درخشش فروکش کرده و تقریباً ناپدید می شود.
آزمایشی که مرز علم و راز را جابهجا کرد
در این آزمایش جالب، چهار موش زنده به طور جداگانه در جعبه های کاملاً تاریک قرار گرفتند. از بدن آن ها به مدت یک ساعت تصویربرداری شد. سپس، پس از مرگشان، همین روند تکرار شد. با کنترل دمای بدن و حذف فاکتورهای بیرونی، تنها تفاوت باقی مانده، حیات یا فقدان آن بود. یافته ها واضح بودند: نوری که در زمان حیات از بدن موش ها ساطع میشد، پس از مرگ به شدت کاهش یافت.
اما این تابش از کجا میآید؟
برخی گمانهزنی ها به گونه های فعال اکسیژن (ROS) اشاره دارند؛ ترکیباتی شیمیایی که در واکنش به استرس سلولی، مانند گرما، کمبود اکسیژن، مواد سمی یا عوامل بیماری زا تولید میشوند. این ترکیبات میتوانند باعث واکنش هایی شوند که به تابش فوتون های نوری منجر می گردد؛ پدیده ای که با شیمیتابی (Chemiluminescence) نیز ارتباط دارد. جالب تر آنکه این پدیده تنها در حیوانات مشاهده نشده. پژوهشگران با بررسی برگ های گیاهان نیز دریافتند که نواحی آسیب دیده درخشندگی بیشتری دارند و این تابش تا ۱۶ ساعت پس از آسیب ادامه می یابد. چنین یافته هایی نشان می دهند که درخشش زیستی، نشانه ای از فعالیت یا آسیب سلولی است.
آیندهای درخشان برای تشخیصهای پزشکی؟
اگرچه بیوفوتون ها دهه هاست شناخته شده اند، اما آنچه این مطالعه را متمایز می سازد، مستندسازی پیوسته این تابش در موجودات زنده، به ویژه در لحظه مرگ است. این داده ها می توانند به تحولی بنیادین در ابزارهای تشخیصی پزشکی منجر شوند—ابزاری غیرتهاجمی برای بررسی وضعیت سلامت سلولی، شناسایی زودهنگام بیماری ها، یا حتی بررسی سلامت محیط زیست و کشاورزی. تصور کنید روزی پزشک بتواند با رصد درخشش ضعیف بدن شما، سلامت قلب یا حتی بروز سرطان در مراحل آغازین را تشخیص دهد پیش از آنکه علائم ظاهری آغاز شوند.
آیا ممکن است همان «نور در انتهای تونل» که بیماران در تجربه های نزدیک به مرگ از آن سخن می گویند، ریشه ای در این پدیده علمی داشته باشد؟ هنوز برای پاسخ دادن زود است، اما علم، بار دیگر مرز خیال و واقعیت را به لرزه درآورده است.
