آخرین خبر از قطع اینترنت بین الملل؛ اینترنت فردا یکشنبه 13 اردیبهشت وصل می شود؟
قطعی اینترنت بین الملل در ایران وارد شصت و چهارمین روز شده اما بیایید ببنیم پرو برای همیشه باقی می ماند؟
شایانیوز- گزارش تازه نت بلاکس نشان میدهد که قطعی اینترنت بین الملل در ایران وارد شصت و چهارمین روز شده است و ۱۵۳۶ ساعت است که کاربران به شبکه جهانی اینترنت دسترسی ندارند.طبق این اطلاعیه نت بلاکس، در حال حاضر تنها ۲ درصد از کاربران به اینترنت بین الملل کاملا دسترسی دارند و ۹۸ درصد دیگر در خاموشی به سر میبرند.
با شروع جنگ اخیر(جنگ رمضان)، یکی از اولین کارهایی که برای حفظ امنیت انجام شد، محدود کردن دسترسی به اینترنت بود. دلیلش هم کاملاً مشخصه: جلوگیری از سوءاستفاده گروههای تروریستی و خرابکار از فضای آنلاین. این قضیه رو قبلاً هم در دیماه و جنگ ۱۲ روزه تجربه کرده بودیم.
اینترنت فقط بستر ناآرامی نیست، بلکه خودش هم میتونه هدف حملات سایبری و حتی خرابکاریهای اقتصادی باشه. یادتونه هک جایگاههای سوخت یا حمله به صرافی رمز ارز؟ اینها نشون میده که چقدر زیرساختهای حیاتی ما به شبکههای ارتباطی وابسته هستن و چقدر در برابر تهدیدات سایبری آسیبپذیرن.
ایده "اینترنت پرو"؛ یه شروع هدفمند
بعد از جنگ، شورای عالی امنیت ملی یه طرح جدید رو مطرح کرد: "اینترنت پرو". قرار بود این طرح فقط برای کسبوکارهایی باشه که فعالیتشون شدیداً به اینترنت وابسته است و قطع دسترسی میتونست کسبوکارشون رو کاملاً فلج کنه. ایده اولیه این بود که خسارت این کسبوکارها رو جبران کنن و فعالیت اقتصادیشون رو دوباره راه بندازن.
تغییر مسیر؛ از کسبوکارهای خاص تا اقشار گسترده
اما انگار قضیه اونطور که اولش قرار بود پیش نرفت. طرح "اینترنت پرو" که اولش قرار بود خیلی محدود و خاص باشه، حالا داره دامنه گستردهتری پیدا میکنه. شنیدهها حاکی از اینه که وکلا، پزشکان، پرستاران و خیلی از اصناف دیگه هم ممکنه در آینده جزو دریافتکنندگان اینترنت پرو باشن. حتی پیامک فعالسازی برای بعضیهاشون ارسال شده!
این اتفاق باعث شده که "اینترنت پرو" از یه راهکار اضطراری برای جبران خسارت، به یه طرح خیلی بزرگتر تبدیل بشه.
چرا این طرح اینقدر مهمه؟ نگاهی به وضعیت سرمایهگذاری در اقتصاد دیجیتال
برای اینکه بفهمیم این طرح چرا اینقدر سروصدا کرده، باید یه نگاهی به وضعیت سرمایهگذاری در بخش ارتباطات کشور بندازیم. وضعیت نشون میده که شکاف بزرگی بین نیاز واقعی و میزان سرمایهگذاری وجود داره. مسئولین میگن برای اینکه اقتصاد دیجیتال کشور به جایی که باید برسه، به سرمایهگذاری میلیارد دلاری نیاز داریم، ولی عملاً این اتفاق نمیافته.
"اینترنت پرو"؛ آیا تبدیل به مدل درآمدی شده؟
حالا وقتی این نیاز شدید به سرمایهگذاری رو کنار طرح "اینترنت پرو" میذاریم، یه سوال مهم پیش میاد: آیا این طرح، که قرار بود فقط برای کمک به کسبوکارها باشه، داره تبدیل به یه مدل اقتصادی برای تأمین مالی حوزه ارتباطات میشه؟
بعضی نشانهها این احتمال رو تقویت میکنه و حتی قوه قضائیه هم نسبت به این موضوع حساس شده.
گرونتر، ولی پرکاربردتر؟
برای اینکه بفهمیم چقدر این طرح میتونه درآمدزا باشه، کافیه به قیمتهاش نگاه کنیم. هزینه سالانه "اینترنت پرو" حدود ۳۲ میلیون تومنه، در حالی که اینترنت عادی سالی حدود ۵ میلیون تومان هزینه داره. یعنی حدود ۶ برابر گرونتر!
با این حساب، اگه فقط ۳ میلیون نفر هر کدوم روزی ۲ گیگابایت از اینترنت پرو استفاده کنن، درآمد سالانه این طرح میتونه به حدود ۹۶ هزار میلیارد تومان (تقریباً ۵۰۰ میلیون دلار) برسه! این رقم میتونه بخش قابل توجهی از مشکل سرمایهگذاری رو حل کنه. اما مردم چی؟
نکته کلیدی: هدف اولیه رو فراموش نکنیم!
با وجود همه این ملاحظات اقتصادی، نباید یادمون بره که "اینترنت پرو" در اصل برای حمایت از کسبوکارهایی طراحی شد که از قطع اینترنت آسیب دیده بودند. هرچند تبدیل این طرح به یه مدل تأمین مالی ممکنه از نظر اقتصادی منطقی باشه، اما کارشناسان تأکید دارن که نباید هدف اولیه اون، یعنی حمایت از فعالیتهای اقتصادی ضروری، زیر سایه تبدیل شدن به یه منبع درآمدی گم بشه.
چالش اصلی الان اینه که سیاستگذاران چطور بتونن بین ملاحظات امنیتی، نیازهای اقتصادی و عدالت در دسترسی به اینترنت یه تعادل برقرار کنن. این تعادل، آینده این طرح رو مشخص میکنه.
"اینترنت پرو": راهکار اضطراری یا شروع تبعیض؟ نگاهی از درون وزارت ارتباطات
احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، نکاتی رو درباره طرح "اینترنت پرو" مطرح کرده که خیلی مهمه بدونیم. اصل حرفشون اینه:
- در شرایط عادی: هدف اصلی وزارت ارتباطات، دسترسی پایدار، باکیفیت و بدون تبعیض به اینترنت برای همه است. تفکیک دسترسی در شرایط عادی، به ضرر بازار، نوآوری و اعتماد عمومی تموم میشه.
- در شرایط بحرانی (جنگ، تهدید امنیتی و...): قضیه فرق میکنه. اینجا دیگه بحث توسعه نیست، بحث مدیریت ریسک ملیه. ممکنه محدودیتهایی اعمال بشه.
"اینترنت پرو" دقیقاً چیه؟
چیتساز توضیح میده که "اینترنت پرو" در واقع یه "مکانیزم تداوم خدمات" (Business Continuity Mechanism) هست. هدفش اینه که در شرایط بحرانی، فعالیتهای حیاتی اقتصادی و خدماتی کاملاً متوقف نشن.
چرا اینترنت حیاتیه؟
دلایل وابستگی شدید به اینترنت حتی در شرایط بحران، خیلی زیاده:
- وابستگی به سرویسهای ابری جهانی: خیلی از کسبوکارها از سرویسهایی مثل AWS، Google Cloud و Azure استفاده میکنن که سرورها، پایگاه دادهها و ابزارهای تحلیلشون اونجاست. بدون اینترنت، اینا از دسترس خارج میشن. ☁️
- معماری مدرن نرمافزارها: نرمافزارهای امروزی به شدت به سرویسهای خارجی (مثل احراز هویت، ارسال پیامک، پرداخت، نقشه و...) وابسته هستن. قطع اینترنت یعنی "گسست در زنجیره وابستگی" و از کار افتادن سیستمها، حتی اگه بخشهای داخلی سالم باشن. (جالبه که حتی گوشیهای هوشمند بدون اینترنت هم مشکل پیدا میکنن!)
- امنیت سایبری: سامانههای امنیتی برای دریافت آپدیتها، امضای بدافزارها و اطلاعات تهدیدات، به منابع جهانی نیاز دارن. ضمن اینکه زیرساخت اعتماد دیجیتال (مثل گواهیهای SSL/TLS) برای کارکرد صحیح، به تعامل با مراکز بینالمللی احتیاج داره. بدون اینترنت، اعتبارسنجی گواهیها مختل میشه و ارتباطات ناامن شناخته میشن.
- عملیات فنی و DevOps: دسترسی به مخازن کد، کتابخانههای متنباز و ابزارهای استقرار (مثل GitHub، Docker Hub) برای بهروزرسانی و رفع باگها ضروریه. بدون اینترنت، این فرآیندها متوقف میشن.
- بازارهای جهانی: خیلی از کسبوکارها برای بازاریابی، فروش، تبلیغات و ارتباط با مشتریان، به پلتفرمهای بینالمللی وابسته هستن. قطع اینترنت، جریان درآمدی رو مختل و دادههای تحلیلی رو از بین میبره.
- زنجیره تأمین دیجیتال: هماهنگی با تأمینکنندگان خارجی، رهگیری حملونقل و مدیریت لجستیک هم به سامانههای بینالمللی وابسته است. قطع اینترنت، این زنجیره رو دچار اختلال میکنه.
-
"اینترنت پرو"؛ راهکار اضطراری، نه جایگزین
چیتساز تاکید میکنه که "اینترنت پرو" فقط یه راهکار اضطراری و موقته برای حفظ حداقل کارکرد اقتصاد دیجیتال در شرایط بحرانی، نه یه امتیاز ویژه یا جایگزین اینترنت عادی پس از جنگ. اجرای این طرح باید در سطح تصمیمگیریهای امنیتی باشه و نباید هدف اولیهاش (حمایت از کسبوکارهای حیاتی) تحتالشعاع قرار بگیره.
فرق "اینترنت پرو" با "اینترنت طبقاتی"
معاون وزیر معتقده که اطلاق "اینترنت طبقاتی" به این طرح، دقیق نیست. چون:
- اینترنت طبقاتی: به معنای ایجاد نابرابری دائمی و ساختاری در دسترسی به اینترنت برای گروههای مختلف جامعه در شرایط عادیه.
- اینترنت پرو: ماهیت موقت و شرایطی داره و فقط در وضعیتهای بحرانی برای حفظ کارکرد اقتصادی و زیرساختی اجرا میشه، نه بر اساس جایگاه اجتماعی افراد.
آیا "اینترنت پرو" مشکل رو حل میکنه؟
اینترنت پرو میتونه از توقف کامل کسبوکارهای حیاتی جلوگیری کنه و شدت شوک اقتصادی رو کاهش بده، اما نمیتونه همه مشکلات رو حل کنه. چون اساساً اکوسیستم دیجیتال شبکهای است. اگه کاربران عادی دسترسی محدود داشته باشن، تقاضا کم میشه و مدل کسبوکار مختل میشه. ضمن اینکه خیلی از سرویسها بدون اینترنت جهانی عملاً کار نمیکنن.
راه حل واقعی از نظر وزارت ارتباطات، حداکثر کردن پایداری اینترنت برای همه و حداقل کردن نیاز به راهکارهای اضطراری مثل "اینترنت پرو" است.
مهاجرانی درباره نت جهانی چه گفت؟
مهاجرانی همچنین خاطرنشان کرد: از اولین روزهای پس از جنگ، همه خدماتی که بر بستر اینترنت داخلی بود در حال انجام شدن است؛ آن چیزی که طبیعتاً مطالبه مردم و بخشی از هنرمندان است، اینترنت جهانی است که مطالبه درستی است، اما چون در شرایط جنگ هستیم، مسلماً باید نهادهای مختلف روی آن نظر بدهند وگرنه ارائه خدمات در بستر اینترنت داخلی قابل دسترس است.
او پیش تر هم گفته بود: چون در شرایط جنگی هستیم، زمان وصل شدن اینترنت بینالمللی به تصمیم نهادهای مختلف بستگی دارد.
پیش از این ، محمد حافظ حکمی، مشاور وزیر ارتباطات اظهار کرد امیدوارهستند اینترنت بین الملل به شکل دفعی یا مرحلهبهمرحله بازگردد.
اظهارات ثابتی نماینده مجلس درباره اتصال اینترنت
امیرحسین ثابتی نماینده مجلس اعلام کرد: اینترنت بینالملل با دستور شورای عالی امنیت ملی به دلیل شرایط جنگی قطع شده است و همچنان شرایط جنگی وجود دارد و فعلاً وصل نخواهد شد.
