مادر بمب ها چیست؟ / قدرت انفجار و شعاع تخریب غول پیکرترین بمب غیر هسته ای آمریکا
مادر بمب‌ها، یکی از قدرتمندترین بمب های غیرهسته ای آمریکا، در پی مطرح شدن گزینه‌های نظامی علیه ایران و اظهارات ترامپ دوباره خبرساز شد.
شایانیوز- دونالد ترامپ در ادعایی تازه با اشاره به گزینه های نظامی مطرح شده در ارتباط با ایران، از احتمال به کارگیری بمب فوق سنگین موسوم به «مادر همه بمب‌ها» (MOAB) سخن گفت و هنگامی که صحبت از قدرتمند ترین بمب های جهان می شود نام مادر بمب ها خیلی زود به میان می آید ولی این مادر بمب ها چیست؟ آیا قدرت این بمب با بمب اتمی قابل مقایسه است؟ شعاع تخریب آن چقدر است و چرا ارتش آمریکا از چنین سلاحی استفاده می کند؟
مادر بمب ها سلاحی است عظیم که با انفجار خود میتواند منطقه ای گسترده را ئر چند لحظه به صحنه ای از ویرانی تبدیل کند. این بمب یکی از بزرگ ترین بمب های غیر هسته ای جهان است که قدرت اصلی اش در ایجاد موج انفجار بسیار شدید و تخریب اهداف در سطح وسیع خلاصه میشود. نام این سلاح در سال 2017 بعد از استفاده ارتش آمریکا در افغانستان بیش از گذشته بر زبان ها افتاد.
مادر بمب‌ها چیست و چرا این نام را دارد؟
مادر بمب‌ها نام غیررسمی بمبی آمریکایی با شناسه GBU-43/B است که نام فنی آن عبارت Massive Ordnance Air Blast و به اختصار MOAB است. این عبارت به سلاحی اشاره دارد که برای ایجاد انفجار هوایی عظیم طراحی شده است.
توسعه این بمب در سال2003 انجام شد؛ زمانی که ارتش آمریکا به دنبال ساخت سلاحی قدرتمند برای مقابله با اهداف گسترده و مواضعی مانند شبکه های تونلی و پناهگاه ها بود. با این حال ساخت یک سلاح بزرگ به معنای استفاده مداوم از آن نیست؛ زیرا شرایط عملیاتی، نوع هدف و خطر آسیب به غیرنظامیان در تصمیم گیری برای استفاده از چنین بمبی نقش مهمی دارند.
مادر بمب‌ها چقدر قدرت دارد؟
اگر بخواهیم ابعاد این سلاح را درک کنیم اول باید به وزن آن توجه کنیم که مادر بمب ها حدود 9800 کیلوگرم وزن دارد و این یعنی تقریبا اندازه یک کامیون سنگین که بخش عمده وزنش را هم مواد منفجره تشکیل می دهد. طول این بمب هم حدود 9 متر است.
قدرد انفجار مادر بمب ها معمولا معادل حدود 11 تن TNT بیان می شود. TNT ماده ای است که برای مقایسه قدرت انفجار مواد مختلف از آن استفاده می کنند. این عدد نشان میدهد که با یک سلاح متعارف بسیار قدرتمند روبرو هستیم؛ با این حال، نباید آن را با بمب های هست های یکسان دانست. برای نمونه، قدرت انفجار بمب اتمی هیروشیما حدود 15 هزار تن TNT برآورد شده بود؛ یعنی بیش از هزار برابر قدرت انفجاری مادر بمب ها است.
بنابراین، هرچند انفجار MOAB میتواند ویرانی گسترده ای به بار بیاورد، قدرت آن در مقایسه با سلاح های هسته ای بسیار محدودتر است و پیامدهای متفاوتی دارد.
شعاع تخریب مادر بمب‌ها چقدر است؟
یکی از مهم ترین ویژگی های مادر بمب ها، موج انفجار قدرتمند آن است. برخلاف تصور رایج، قدرت تخریب چنین سلاحی را نمیتوان فقط با یک عدد مشخص کرد؛ زیرا فاصله از محل انفجار، جنس ساختمان ها، شکل زمین و موانع موجود بر شدت خسارت تأثیر می گذارند.
انفجار این بمب می تواند به ساختمان ها و تأسیسات آسیب جدی وارد کند، تجهیزات نظامی را از کار بیندازد و برای افرادی که در محدوده موج انفجار قرار دارند، خطر مرگبار ایجاد کند. صدای شدید انفجار، فشار ناگهانی هوا و پرتاب قطعات و آوار نیز از جمله خطرات آن هستند.
در برخی گزارش‌ها، از گستردگی اثر انفجار این بمب در محدوده ای تا حدود یک مایل، معادل 1.6 کیلومتر، صحبت شده است؛ اما این عدد به معنای تخریب کامل تمام ساختمان ها در چنین شعاعی نیست. میزان خسارت واقعی به شرایط محل برخورد و نوع هدف بستگی دارد.
آیا مادر بمب ها می تواند پناهگاه های زیرزمینی را نابود کند؟
مادر بمب ها برای ایجاد موج انفجار گسترده و آسیب به اهدافی مانند تونل ها و مواضع محصور طراحی شده است؛ اما برخلاف بمب های نفوذگر، لزوماً توان نفوذ به اعماق زمین را ندارد. میزان تخریب آن به عمق هدف و استحکام سازه بستگی دارد و بزرگی بمب همیشه به معنای کارایی بیشتر نیست.
تفاوت مادر بمب ها با بمب سنگرشکن آمریکا
مادر بمب ها برای ایجاد موج انفجار گسترده طراحی شده، اما بمب سنگرشکن GBU-57 با وزن حدود 13.6 تن، برای نفوذ به تأسیسات مستحکم زیرزمینی ساخته شده است. این دو سلاح از نظر مأموریت نظامی تفاوت اساسی دارند.
مگنیه هشدار داده است که استفاده از مادر بمب ها ممکن است به تخریب گسترده زیرساخت‌ها منجر شود، بدون آنکه ایران را به پذیرش خواسته‌های واشنگتن وادار کند. او همچنین به دشواری انتقال هواپیما های حامل این بمب به منطقه اشاره کرده است؛ چرا که بمب افکن های پنهان کار مناسب عملیات در محیط‌های پرخطر، امکان حمل MOAB را ندارند.
مادر بمب‌ها چگونه به هدف می رسد؟
این بمب با هواپیما حمل میشود و از سامانه هدایت مبتنی بر GPS و تجهیزات ناوبری اینرسی برای هدایت به سمت هدف بهره می برد. به دلیل وزن و ابعاد بسیار زیاد، حمل آن به هواپیما های معمولی امکان‌پذیر نیست و به هواپیمای نظامی مناسب نیاز دارد.
مادر بمب ها در زمان رها شدن از هواپیما، با استفاده از سامانه هدایت خود به سمت منطقه هدف حرکت می کند. طراحی آن به گونه ای است که انفجار در هوا انجام شود تا موج فشار در سطح وسیع تری گسترش پیدا کند
شهرت و نخستین استفاده از مادر بمب ها در افغانستان
نقطه عطف شهرت این سلاح به 13 آوریل 2017 بازمی‌گردد؛ زمانی که ارتش آمریکا برای نخستین بار در یک عملیات جنگی از بمب GBU-43/B در افغانستان استفاده کرد. هدف حمله، مجموعه ای از غارها و تونل های منتسب به شاخه خراسان گروه داعش در استان ننگرهار بود.
مقام های آمریکایی اعلام کردند که این حمله برای مقابله با مواضع و مسیرهای مورد استفاده نیروهای داعش انجام شده است. پس از عملیات، مقام های افغان از کشته شدن ده ها عضو این گروه خبر دادند؛ هرچند گزارش های اولیه درباره تعداد کشته شدگان و احتمال تلفات غیرنظامی یکسان نبودند. این حمله توجه جهانی را به قدرت تخریب و کاربرد نظامی این بمب جلب کرد.
آیا مادر بمب ها قدرتمندترین بمب جهان است؟
پاسخ به این سؤال به تعریف «قدرتمندترین» بستگی دارد. مادر بمب ها از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین سلاح های متعارف غیرهسته ای آمریکاست که در میدان جنگ استفاده شده است؛ اما نه قوی ترین سلاح انفجاری جهان بطور مطلق است و نه از بمب های هسته ای قدرت بیشتری دارد.
در نهایت، اهمیت مادر بمب ها فقط به وزن یا قدرت انفجار آن محدود نم ی‌شود. این سلاح برای ایجاد تخریب گسترده در شرایط خاص نظامی ساخته شده است؛ با این حال، استفاده از آن می تواند خطرات جدی برای غیرنظامیان و زیرساخت‌های اطراف به همراه داشته باشد. قدرت زیاد یک سلاح لزوماً به معنای پیروزی در جنگ نیست و نتیجه هر عملیات به عوامل نظامی، اطلاعاتی و سیاسی متعددی بستگی دارد
