کوبا بعد از ونزوئلا قربانی ترامپ میشود؟
پس از دستگیری مادورو، حدود ۳۵ هزار بشکه نفت از ونزوئلا به کوبا ارسال نمیشود.
صادرات نفت مکزیک به کوبا به طور چشمگیری کاهش یافته، چرا که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، فشارها بر دولت چپگرای کلودیا شینباوم را افزایش داده تا حمایت خود از رژیم کمونیستی جزیره کوبا را متوقف کند. ترامپ روز پنجشنبه دستور اجرایی صادر کرد، دستوری که به گفته رئیسجمهور ایالات متحده به او این امکان را میدهد که تعرفههای جدیدی را بر هر کشوری که نفت به کوبا صادر کند، اعمال کند.
به گزارش «شایانیوز» به نقل از تجارت نیوز؛ مکزیک یکی از معدود کشورهایی است که در گذشته نفت به کوبا ارسال کرده، این اقدامی است که از سالها پیش به عنوان یک ژست همبستگی با این جزیره در نظر گرفته میشد.
کوبا و چالش تازه انرژی
قبل از دستور ترامپ، مکزیک ارسال محمولههای نفتی به کوبا را پس از مذاکرات خصوصی با ایالات متحده متوقف کرد. همزمان ونزوئلا حامی انرژی دیگر کوبا، نیز پس از حمله نظامی آمریکا در تاریخ ۳ ژانویه که به دستگیری نیکولاس مادورو، رهبر این کشور منجر شد، ارسال نفت به کوبا را متوقف کرده است. حالا کوبا برای خرید سوخت مورد نیاز خود از بازارهای جهانی، از نظر مالی با مشکل مواجه است و بدون واردات نفت از مکزیک و ونزوئلا در خطر کمبود سوخت برای تأمین برق، تراکتورها و حمل و نقل قرار دارد، در حالی که این کشور کمتر از ۱۰ میلیون نفر جمعیت دارد و به سمت بحران اقتصادی پیش میرود. خاموشیهای برق در حال حاضر به یک امر روزمره تبدیل شده، به طوری که بیشتر مردم تنها چند ساعت برق در روز دارند.
جورخه پینئون، کارشناس انرژی کوبا فعال در دانشگاه تگزاس، در این باره به وال استریت ژورنال گفت: «در چهار یا هشت هفته آینده، ممکن است برق قطع شود.» دادهها نشان میدهند که صادرات نفت مکزیک در ماههای گذشته کاهش چشمگیری داشته و در ماه ژانویه به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. ترامپ همچنین تهدید است که در صورت لزوم حملات زمینی علیه گروههای تبهکار مکزیکی انجام خواهد داد، تهدیدی که مقامات ارشد مکزیکی را نگران کرده است. آخرین محموله نفتی مکزیک در ۹ ژانویه به کوبا رسید و حجم آن ۸۵ هزار بشکه بود. به گفته پینئون، از آن زمان هیچ کشتی نفتی دیگری از مکزیک به کوبا ارسال نشده است.
پشت پرده سکوت مکزیک
کوبا تنها حدود ۴۰ هزار بشکه از ۱۰۰ هزار بشکه نفت مورد نیاز خود را تولید میکند. پس از دستگیری مادورو، حدود ۳۵ هزار بشکه نفت از ونزوئلا به کوبا ارسال نمیشود. مکزیک سال گذشته روزانه و به طور متوسط ۲۰ هزار بشکه نفت به کوبا ارسال میکرد، اما این میزان امسال به حدود ۳ هزار بشکه در روز کاهش یافته است. با توجه به توقف ارسال نفت از ونزوئلا و کاهش شدید صادرات مکزیک، مشخص نیست که دستور اجرایی ترامپ چه تأثیری بر هاوانا خواهد داشت.
در سالهای اخیر، روسیه و الجزایر نفت به کوبا ارسال کردهاند، اما کنشها، کنشهایی نادر بود. همزمان و آنگونه که وال استریت ژورنال نوشته اطلاعات عمومی کمی در مورد میزان ذخایر نفتی کوبا وجود دارد. مکزیک به طور تاریخی روابط نزدیکی با کوبا داشته و به عنوان راهی برای مقابله با قدرت ایالات متحده در منطقه برای هاوانا قلمداد میشد. دولت مکزیک تلاش کرد تا حداقل ارسال برخی از محمولههای نفتی به کوبا را ادامه دهد و از بروز بحران انسانی جلوگیری کند.
با این حال شینباوم هنوز توضیح نداده که آیا مکزیک ارسال نفت به کوبا را متوقف کرده است یا نه. او گفته است که ارسال نفت به کوبا تصمیمی حاکمیتی از سوی دولت او است و بر اساس قراردادهایی است که شرکت نفت دولتی مکزیک، پترولئوس مکزیکانوس، با کوبا امضا کرده است. سخنگوی شینباوم بلافاصله به درخواستهای اظهارنظر پاسخ نداد.
همزمان شینباوم در کنفرانس خبری روزانهاش در روز پنجشنبه، گفت که مکزیک «کمکهای انسانی را حفظ خواهد کرد که بسیار مهم است.» او افزود: «به دنبال میانجیگری میان ایالات متحده و کوبا است». در این میان مقامات ایالات متحده فعلا درخواستهای مکزیک برای ادامه ارسال نفت به کوبا را رد کردهاند. دولت ترامپ به دنبال راههایی است تا در سال جاری حکومت کمونیستی کوبا را سرنگون کند. ایالات متحده از سال ۱۹۶۲ تحریمهای اقتصادی علیه کوبا اعمال کرده است.
دو راهی پرهزینه
ترامپ روز سهشنبه گفت: «کوبا به زودی فرو خواهد پاشید.» با این حال مقامات کوبایی به درخواستها برای اظهارنظر در مورد ارسال نفت مکزیک به کوبا پاسخ ندادند. اما سفیر کوبا در کلمبیا، آمریکا را به تحمیل محاصره دریایی متهم کرد و گفت: «کوبا اکنون با تهدیدات ایالات متحده قدرتمندتر از هر زمان دیگری در ۶۷ سال گذشته پس از انقلاب است.»
روابط ایالات متحده و مکزیک در حال حاضر با مشکلاتی مواجه است، زیرا احتمال دارد ترامپ دستور حملات زمینی به مکزیک را صادر کند، این احتمال پس از حمله نظامی ایالات متحده به ونزوئلا که ترامپ آن را موفقیتآمیز دانسته، برجستهتر شده است.
ترامپ ماه جاری گفت که آماده است تا به کارتلهایی که به گفتهاش کنترل مکزیک را در دست دارند، حملاتی انجام دهد. در مقابل شینباوم که مخالف اقدام نظامی یکجانبه در خاک مکزیک است، بلافاصله پس از تماس تلفنی کوتاه با ترامپ در تاریخ ۱۲ ژانویه اعلام کرد که پیشنهاد او برای استفاده از نیروهای نظامی ایالات متحده در عملیات مشترک علیه کارتلها را رد کرده است.
به نوشته وال استریت ژورنال اقدام یکجانبه ایالات متحده روابط دو کشور را به بحران کشانده است. دولت شینباوم تلاش کرده تا جنگش با قاچاقچیان مواد مخدر را برجسته سازد تا بدبن طریق همکاریاش با ایالات متحده را به رخ بکشد، در همین راستا اقداماتی چون دستگیریهای پر سر و صدا و ادامه اخراج رهبران کارتلهای مواد مخدر مکزیکی به ایالات متحده برای محاکمه در قالب همین سیاست قابل تبیین است.
به گفته مقامات مکزیکی، به اشتراکگذاری اطلاعات و استفاده مکزیک از فناوریهای نظارتی ایالات متحده در دستگیری برخی از جنایتکاران بدنام کمک کرده است. با این حال، جمهوریخواهان از کاخ سفید خواستهاند که فشار بیشتری بر مکزیک وارد کند تا ارسال نفت به کوبا را متوقف کند و به شینباوم هشدار دادهاند که اگر همکاری نکند، ممکن است این نافرمانی بر بازبینی توافقنامه تجارت آزاد ایالات متحده-مکزیک-کانادا تأثیر بگذارد.
سرنوشت مبهم نیمکره غربی
کارلوس خیمنز (عضو جمهوریخواه کنگره آمریکا از فلوریدا) روز سهشنبه گفت: «دولت مکزیک در حال تضعیف سیاستهای ایالات متحده است و ما این خیانت بزرگ را در حالی که در حال بازنگری توافق تجاری خود هستیم، تحمل نخواهیم کرد.» متوقف کردن صادرات نفت مکزیک به کوبا ممکن است مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده را خوشنود کند، چهرهای که به گفته منابع آگاه میتواند به کاهش تمایلات ترامپ برای حمله زمینی به مکزیک کمک کند.
در این میان فروپاشی کوبا ممکن است عواقب سیاسی قابل توجهی برای جایگاه شینباوم در داخل ائتلاف حاکم ملیگرای او داشته باشد. بسیاری از اعضای حزب حاکم مورنا و همپیمانانش در کنگره همواره از دولت فیدل کاسترو، که انقلاب کوبا را در حالی که در تبعید در مکزیک بود طرحریزی کرد، حمایت کردهاند و کوبا را به عنوان دیواری در برابر سیاستهای ایالات متحده میدیدند.
شینباوم در دوران نوجوانی برای شرکت در جشنواره بینالمللی جوانان به هاوانا سفر کرده بود و مانند بسیاری از آمریکای لاتینیها، طرفدار سیلوو رودریگز، خواننده و ترانهسرای کوبایی و حامی سرسخت دولت کوبا است که رهبری جنبش نیووا ترووا (موسیقی فولکلور کوبایی) را بر عهده داشت. این در حالی است که مکزیک از سال ۱۹۷۹ به کوبا نفت ارسال کرده، اما هیچگاه این کمکها را به عنوان کمکهای انسانی تلقی نکرده است. به گفته گونزالو مونروی، مدیر شرکت مشاوره انرژی مکزیکی GMEC، بازیگری چون کوبا هزینههای خود را پرداخت نکرده، این بدهیها به عنوان حسابهای معوقه ثبت شده و هر کدام از دولت مکزیک در دوره شش ساله خود آنها را معاف کردهاند.
اما امروز همدردی مکزیکیها با کوبا کاهش یافته است، چرا که دستاوردهای اجتماعی هاوانا افول کرده و فقر در کوبا افزایش یافته، این گزاره در کنار سرکوب دانشجویان و فعالان به موضعی چالشبرانگیز تبدیل شده است. بسیاری از مکزیکیها که زمانی با کوبا همدلی داشتند، اکنون احساس میکنند که شرکت نفت دولتی مکزیک قادر به حمایت دائمی از دولت کوبا نیست.
فرانسسکو بارنس د کاسترو، کارشناس نفت و استاد سابق دانشگاه ملی خودمختار مکزیک (UNAM)، در اینباره گفت: «اگر در شرایط بحران طبیعی مانند طوفان یا زلزله، کمکهای فوری ارسال شود، موضوع قابل قبول است، اما این که بخواهیم به طور دائم از دولتی که نتوانسته مشکلات اقتصادی خود را حل کند، حمایت کنیم.، خود چالشساز خواهد بود.»
با این حال فرایند حاکم باعث شده که مکزیک با فشارهای داخلی و بینالمللی مواجه شود. از یک سو، برخی اعضای دولت مکزیک و حزب مورنا هنوز به ایدئولوژی انقلاب کوبا و حمایت از دولت کمونیستی این کشور وفادار هستند. از سوی دیگر، نیاز به حفظ روابط با ایالات متحده و پرهیز از درگیر شدن در بحرانهای بینالمللی نیز به عنوان یک عامل مهم در تصمیمگیریهای دولت مکزیک تبدیل شده است.
با این شرایط، شینباوم و دولت او در تلاشند تا تعادلی میان همبستگی با کوبا و حفظ روابط استراتژیک با ایالات متحده برقرار کنند. این موضوع چالشهای جدی را در زمینه سیاست خارجی مکزیک به وجود آورده و در آینده نزدیک، تأثیرات آن بر موقعیت سیاسی شینباوم و همچنین روابط مکزیک با کشورهای دیگر ممکن است قابل توجه باشد.
