از بی‌اشتهایی عصبی چه می دانید؟
آنورکسیا یا بى اشتهایى عصبى اختلالى پیچیده است، اما نشانه‌ى اصلى آن کاهش وزن شدید و امتناع از خوردن می باشد.
بی‌اشتهایى عصبى (Anorexia nervosa) یک وضعیت جدى روانى و همچنین اختلالى است که میتواند یکى از عوامل تهدید کننده زندگى نیز به شمار آید. اما با درمان مناسب، بهبودى این بیمارى به سادگى امکان پذیر است.
این عارضه معمولا شامل چالش‌هاى عاطفى، احساسى و ترس افراطى از اضافه وزن یا چاقى است. این عارضه اغلب در دوران نوجوانى یا اوایل بزرگسالى آغاز میشود، اما ممکن است در دوران دیگر از زندگى هم پدید آید. این اختلال حدوداً بر ٣٠ میلیون زن و مرد آمریکایى تاثیر گذاشته است.
شیوع بی اشتهایی در زنان ١٠ برابر مردان است، و از هر ١٠٠ زن معمولا ١ زن به آن مبتلا میشود.
در این مقاله قصد داریم با ابعاد مختلف این اختلال که زندگی را برای آنها دشوار ساخته است آشنا شویم و عوارض، مشکلات و درمان‌های آن را بررسی کنیم.
بی‌اشتهایی عصبى چیست؟
در این نوع از اختلال، که در آن فرد نسبت به قد و سن خود، کاهش وزن زیادى را تجربه میکند. فرد مبتلا عمدتاً به دلیل ترس اغراق آمیز از چاق شدن، مصرف مواد غذایى را تا حد زیادى محدود میکند. این افراد همچنین ممکن است ورزش هاى شدید و افراطى انجام دهند و حتى پس از صرف غذا، با استفراغ یا ملینها، غذا را از معده‌ى خود خارج کنند.
عوارض این اختلال میتواند شدیدتر از هر بیمارى روانى دیگرى باشد، به طورى که گزارش شده است اختلالات خوردن، بیشترین میزان مرگ و میر را نسبت به بیماری‌هاى روانى دیگر دارا می‌باشد.
افراد مبتلا به این عارضه براى معالجه‌ى خود ٢ راهکار دارند؛ آنها می‌توانند با مشاوره، شرایط خود را بهبود بخشند و یا با بسترى شدن در بیمارستان و تحت نظر پزشک خود را درمان کنند.
علائم بى اشتهایى عصبى را بشناسید!
آنورکسیا یا بى اشتهایى عصبى اختلالى پیچیده است، اما نشانه‌ى اصلى آن کاهش وزن شدید می‌باشد. افراد درگیر با این بیمارى همچنین تغییرات رفتارى نیز دارند که شامل؛ امتناع از خوردن، ورزش بیش از حد و استفراغ پس از صرف غذا میشود.
سایر علائم و نشانه هاى فیزیکى و جسمى که ناشى از کمبود مواد مغذى است، عبارت اند از:
- از دست دادن وزن بدن
- خستگى، ضعف و ناتوانى
- افت فشار خون
- سرگیجه
- پایین آمدن دماى طبیعى بدن و سردشدن دست و پا
- یبوست و نفخ معده
- خشکى پوست
- متورم شدن دست و پا
- ریزش مو و نازک شدن موها
- اختلال در نظم قاعدگى بانوان
- نابارورى
- بى خوابى
- پدیدار شدن موهاى ریز و کرک مانند در سطح پوست
- ضربان قلب نامنظم
- شکننده شدن ناخنها
- کاهش تراکم استخوانها و قرار گرفتن در معرض پوکی استخوان
همچنین عوارض استفراغ که شامل بوى بد دهان و پوسیدگى دندانها به دلیل اسیدى بودن استفراغ است، میتواند بسیار آزار دهنده باشد.
به این خاطر که بی‌اشتهایی عصبى یک اختلال روانى است، علاوه بر علائم جسمى، داراى نشانه‌هاى روانى نیز می‌باشد که شامل موارد زیر است:
- ترس و نگرانى افراطى از چاق شدن
- وسواس داشتن به عدد وزن خود (این افراد دائم بر روی ترازو هستند!)
- درباره میزان مصرف مواد غذایى خود دروغ مى گویند.
- امتناع از خوردن غذا
- داشتن روحیه‌ی افسرده
- از رابطه ى جنسى دورى می‌کنند
- از حافظه‌ى بسیار ضعیفى برخوردارند
- بیش از حد ورزش می‌کنند
- تحریک پذیرند
- در روز مرتباً بدن خود را در آینه بازرسى می‌کنند.
دلایل ایجاد بى اشتهایى عصبى چیست؟
هیچ علت واحدى براى این بیمارى شناخته نشده است، بلکه احتمالا در نتیجه عوامل بیولوژیکى، محیطى و روانى به وقوع مىپیوندد.
فاکتورهاى زیر مى‌تواند دلایل ایجاد این عارضه باشند:
- مستعد ابتلا به افسردگى یا اضطراب هستند.
- نگرانى، ترس یا شک زیادى درمورد آینده دارند.
- کمال گرا بودن و استرس بالایى درخصوص رعایت قوانین دارند.
- تصویر منفى از خود دارند.
- در دوران کودکى یا نوزادی دچار مشکلات غذا خوردن هستند.
- در دوران خردسالى اختلالات مرتبط با استرس و اضطراب داشته اند.
- ایده‌هایى خاص درمورد زیبایى و سلامتى دارند که ممکن است تحت تاثیر فرهنگ یا جامعه باشد.
- در بیان احساسات عاطفى خود ناتوان هستند.
بین ٣٣٪ تا ٥٥٪ از مبتلایان به بى اشتهایى داراى اختلالات خلقى مانند افسردگى هستند و حدود نیمى از آنها نیز داراى اضطراب هایى همچون؛ وسواس داشتن، هراس اجتماعى و دورى از جامعه، هستند.
فرد ممکن است به عنوان روشى براى کنترل برخى از جنبه‌هاى زندگى خود، دچار بی‌اشتهایی عصبی شود. در نتیجه با محدود کردن بیشتر موادغذایى، احساس میکند که به موفقیت رسیده است و به همین ترتیب این سیکل معیوب ادامه پیدا میکند.
1. فاکتورهاى محیطى
عوامل محیطى شامل تغییرات هورمونى است که در دوران بلوغ اتفاق می‌افتد، به علاوه احساس اضطراب، استرس و اعتماد به نفس پایین نیز می‌تواندجز این دسته از فاکتورها باشد.
همچنین صنعت مد و پیامهاى رسانه‌اى القا کننده‌ی نقص‌های کاذب بدن نیز می‌توانند بسیار تاثیرگذار باشند. با گسترش فرهنگهایی که در آن اندامهای به اصطلاح مانکن یک ارزش و امتیاز محسوب میشود، پدید آمدن چنین اختلالاتی نباید دور از انتظار باشد.
عوامل محیطى شامل موارد زیر است:
- مشکلات جسمى، جنسى یا عاطفى
- درگیری‌های خانوادگى یا مشکلات در سایر روابط
- مورد آزار و اذیت قرار گرفتن
- ترس و فشار براى دستیابى به موفقیت
- داشتن یک زندگی پر استرس
- اتفاق هایى ناگوار از قبیل بیکار شدن یا از دست دادن عزیزان
پیشنهاد میشود: 9 عادت ناسالم که باید به فکر ترک آنها باشید.
بر اساس گزارشات، افراد مبتلا به بی‌اشتهایی باید کنترل زندگى خود را داشته باشند و تسلط ویژهاى بر احساسات و عواطف خود داشته باشند.
به بیان دیگر وقتى فرد از کنترل یک یا چند جنبه‌ى زندگى خود، احساس ناراحتى و ناخشنودى میکند، نخوردن غذا ممکن است روشى باشد که بیمار حداقل بتواند بدن خود را کنترل کند.
2. فاکتورهاى بیولوژیکى و ژنتیکى
مطالعات نشان دادهاند افرادى که اختلال در خوردن غذا دارند، ممکن است در برخى مواد شیمیایى مغز که هضم، اشتها و گرسنگى را تنظیم و کنترل می‌کنند، عدم تعادل داشته باشند که البته براى تایید این موضوع به پژوهش هاى بیشترى نیاز است.
عوامل ژنتیکى ممکن است بر حساسیت فرد در بروز این عارضه تاثیر بگذارد. تخمین زده شده که تقریبا بین ٥٠٪ تا ٨٠٪ موارد بروز بى اشتهایى، ژنتیکى می‌باشد.
هنگامى که فردى شروع به کاهش وزن میکند، کمبود مواد مغذى ممکن است در تغییر فعالیتهاى مغز به سمتى که باعث تقویت رفتارها و افکار وسواسى مربوط به بى اشتهایى عصبى شود، پیش رود. این تغییرات میتواند بخشى از مغز را که باعث افزایش اشتها یا احساس گناهى که پس از صرف غذا به فرد دست مى‌دهد را کنترل کند.
در سال ٢٠١٥، دانشمندان دریافتند که افراد مبتلا به بی‌اشتهایی عصبى ممکن است اجتماعات میکروبى روده‌ای (Microbiota) متفاوتى نسبت به افراد سالم داشته باشند. آنها همچنین اظهار داشتند که این امر میتواند منجر به اضطراب، افسردگى و کاهش وزن بیشتر شود.
یک تحقیق در سال ٢٠١٤ که نتیجه قابل تاملی را در پى داشت، بیان کرد که افراد مبتلا به این اختلال، قادر به تمایز بین انواع مختلف احساسات مثبت نیستند، به عنوان مثال هنگامى که فرد خود را از صرف غذا محروم میکند، سبب کاهش وزن او مى شود، که در این صورت بیمار غرور کاذبى را در درون خود احساس میکند.
تشخیص بی‌اشتهایی عصبی چگونه است؟
تشخیص زودرس و درمان سریع این بیمارى، احتمال یک نتیجه خوب را افزایش می‌دهد . یک سابقه پزشکى کامل از بیمار میتواند به تشخیص کمک شایانى کند.
پزشک از فرد مبتلا سوالاتى درباره کاهش وزن، احساس شخص بیمار درمورد کم کردن وزن و از خانم ها درخصوص قاعدگى نیز پرسیده خواهد شد. شاید براى فرد سخت باشد که درباره خود، صریح و آشکار صحبت کند. تایید تشخیص این اختلال ممکن است سال ها طول بکشد، به خصوص اگر بیمار قبلا دچار اضافه وزن بوده باشد.
اگر پزشک علائم این عارضه را در فردى تشخیص دهد، باید آزمایشاتى را انجام دهد تا سایر بیماری هایی با علائم مشابه با این اختلال را رد کند. برخى از این عارضه‌ها که نشانه‌هایى یکسان با بى اشتهایى دارد، شامل موارد زیر مى شوند:
- دیابت
- اختلال آدیسون
- عفونت‌هاى مزمن
- سوء جذب
- نقص ایمنى
- بیمارى التهاب روده
- بعضى سرطانها
- پرکارى تیروئید
عوارض بى اشتهایى عصبى چیست؟
درمان به موقع این اختلال، عوارض را نیز بسیار کاهش می‌دهد. آسیب هاى بى اشتهایى عصبى قادر است بر هر سیستم بدنى تاثیر بگذارد. عوارض جسمى آن شامل موارد زیر مى شود:
- مشکلات قلبى و عروقى؛ شامل ضربان قلب پایین، فشار خون پایین که باعث آسیب به عضله قلب میشود.
- مشکلات خونى؛ احتمال ابتلا به لکوپنى یا کاهش تعداد گلبول هاى سفید خون و کم خونى، افزایش می یابد.
- مشکلات دستگاه گوارش؛ زمانى که فرد دچار کمبود شدید وزن شده و غذاى خیلى کمى مصرف میکند، حرکات روده بسیار کند مى شود، که با درمان این مشکل به تدریج برطرف خواهد شد.
- مشکلات کلیوى؛ کم آبى بدن میتواند منجر به افزایش میزان ادرار شود که معمولا با افزایش وزن بدن، کارایى کلیه بهبود یابد.
- مشکلات هورمونى؛ پایین آمدن سطح هورمونهاى رشد مى‌تواند منجر به تاخیر رشد در دوران نوجوانى شود، که رشد طبیعى فرد با یک رژیم غذایى سالم دوباره از سر گرفته میشود.
- شکستگى استخوانها؛ بیمارانى که استخوانهاى آنها هنوز به طور کامل رشد نکرده است، بیشتر از سایرین در معرض مبتلا شدن به پوکى استخوان و کاهش بافت استخوانها هستند.
درمان و بهبودى اختلال بی‌اشتهایی عصبی
درمان این بیمارى شامل مصرف دارو، روان درمانى و مشاوره تغذیه‌اى است. براى شخص مبتلا پذیرفتن این اختلال دشوار می‌باشد و به این دلیل مشارکت آنها در معالجه نیز سخت میشود چرا که مقاومت در برابر خوردن به سختى قابل شکست است.
اهداف درمانی بى اشتهایى عصبى عبارتند از:
- بازگرداندن وزن بدن به سطح سالم و مناسب
- درمان مشکلات عاطفى از جمله اعتماد به نفس پایین
- کمک به بیمار در اصلاح تغییرات رفتارى
همچنین حمایت خانواده و دوستان براى دستیابى به نتایج موفق و ماندگار بسیار حائز اهمیت است. اگر اعضاى خانواده بتواند شرایط شخص را درک کرده و نشانه‌ها را شناسایى کنند، می‌توانند از طریق نظارت بر روند بهبودى از عزیز خود حمایت کنند و از بروز مجدد آن جلوگیرى کنند.
روان درمانى
درمان شناختى رفتارى، که بر تغییر شیوه تفکر و رفتار فرد متمرکز است، مى تواند به بیمار کمک کند تا طرز تفکرش درمورد غذا خوردن و وزن بدنش را تغییر دهد.
هدف از مشاوره تغذیه‌اى، کمک به بیمار براى بازیابى به عادات غذایى سالم است و به فرد مبتلا یک رژیم متعادل که سلامتى را حفظ کند، ارائه میشود.
مصرف دارو
هیچ داروى خاصى وجود ندارد که این عارضه را کامل درمان کند اما مکملهاى غذایى می‌توانند موثر باشند. پزشک ممکن است داروهایى را که براى کنترل اضطراب، اختلال وسواس یا افسردگى هستند را تجویز کند.
بسترى شدن در بیمارستان
در صورت کاهش شدید وزن، سوءتغذیه و امتناع مداوم از خوردن غذا، فرد باید در بیمارستان بسترى شود و تحت نظر متخصص براى افزایش وزن بدن به تدریج مصرف مواد غذایى بالا رود.
Reference: medicalnewstoday
