حملات ایران به پایگاههای امریکا در منطقه گرد و خاک کرده است؛ همسایگان برنمیتابند!
موضع کشورهای همسایه در قبال حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای امریکا در خاک این کشورها چه بوده است؟
شایانیوز- به دنبال حملات مشترک امریکا و اسرائیل در صبح روز شنبه 9 اسفند 1404، نیروهای مسلح ایران، علاوه بر حمله به قلب اراضی اسرائیل، موجی از حملات موشکی و پهپادی به پایگاههای امریکا در خاک کشورهای همسایه را نیز صورت دادند. در پی این حملات انتقامجویانه، سران کشورهای منطقه اعم از اعراب و غیر اعراب، موشکپراکنیهای ایران را به شدت محکوم کرده و توجیه مقامات ایران در مشروع دانستن هدف قرار دادن پایگاههای امریکا را مردود دانستند. پس از اعمال فشارهای سیاسی، در نهایت مسعود پزشکیان دیروز طی سخنانی اعلام کرد که کشورهای همسایه برادر ما هستند و ما باید دست به دست هم داده و امنیت و ثبات را به منطقه بازگردانیم؛ قصد ما تجاوز به خاک این کشورها نیست بلکه درصدد پاسخ به تجاوز امریکا هستیم و مواضع و منافع نظامی این کشور را هدف قرار دادیم و منبعد متوقف خواهد شد. این سخنان عذرخواهیگونه بازتاب گستردهای داشت و موجب انتقاد مقامات داخلی شد.
آنچه که بیش از هر چیز توجه رسانههای جهانی را به خود جلب کرده و به نوعی برای پیشبینی وضعیت آینده خاورمیانه، کد به دست میدهد، رویکرد کشورهایی است که تا پیش از این، در کنار ایران ایستاده و عملیات امریکا و اسرائیل را محکوم کرده بودند؛ اما پس از ناامنی پیش آمده در منطقه، بیثباتی فزاینده هم در حوزه ژئوپلیتیک و هم در بازار انرژی و اصابت موشکهای ایران به مواضع امریکا در خاک کشورشان، نوعی چرخش در ادبیات سیاسی مقامات این کشورها به وضوح دیده میشود. تاکنون مواضع امریکا در 12 کشور، هدف حملات موشکی و پهپادی نیروهای مسلح ایران قرار گرفته است: عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، قطر، عراق، عمان، کویت، ترکیه، آذربایجان از مهمترین اهداف این حملات بودهاند.
در روزهای آغازین شروع این موج از پرتابهای موشکی و پهپادی، شورای همکاری خلیج فارس، بیانیهای در محکوم کردن اقدامات نظامی- دفاعی نیروهای مسلح ایران منتشر کرد و طی آن ایران را مورد سرزنش قرار دادند.
در این میان رویکرد برخی کشورها برجستهتر و تأمل برانگیزتر است: عربستان صراحتاٌ اعلام کرد که این موشکپراکنی را حمله به خاک خود میداند؛ اما با این وجود، این کشور همچنان بر لزوم تلاش برای کاهش تنشها پایبند است. چنانکه برخی رسانهها گزارش کردهاند مقامات سعودی با فوریت بیشتری کانالهای دیپلماتیک خود با ایران را برای کاهش تنشها و جلوگیری از بدتر شدن درگیریها گشودهاند.
آل خلیفه در بحرین نیز به تأسی از آل سعود، موضعی مشابه و همراستا با ریاض اتخاذ کرده و اقدامات نظامی ایران در خاک کشورش و سایر کشورهای همسایه را محکوم نموده اما بر لزوم تلاش برای کاهش تنش، تأکید کرده است.
محمد بن زائد رئیس امارات نیز هرگونه حمله به خاک کشورش را به بهانه حضور پایگاههای نظامی امریکا، به شدت محکوم کرد و این بهانه را واهی دانست. وی با ادبیات نسبتاً تندتری، ایران را «دشمن» خطاب کرد و مسئولیت ادامه تنشها را صرفاً متوجه ایران دانست.
الهام علیاف، رئیس جمهور آذربایجان نیز که کشورش هدف یکی از پر شائبهترین حملات موشکی ایران قرار گرفته است، پس از اصابت موشک سپاه به فرودگاه نخجوان، با ادبیات بیسابقهای ایران را مورد حمله لفظی قرار داد و تهدید به اقدام تلافیجویانه کرد. نکته جالب آن است که پاکستان که در ابتدا ادعا کرده بود تمام قد در کنار ایران ایستاده، پس از حمله به فرودگاه نخجوان، این اقدام را محکوم کرد.
امیر قطر نیز که در همان روزهای آغاز جنگ، پایگاههای امریکایی در کشورش هدف حمله نیروهای مسلح ایران قرار گرفته بودند، این اقدام را محکوم کرده و ابراز داشت که تمامی کانالهای دیپلماتیکش با تهران را مسدود کرده است.
کویت نیز که مواضع نظامی امریکا در کشورش تاکنون هدف تعداد زیادی از موشکها و پهپادهای ایران قرار گرفته، چنین پرتابهایی را برنتابیده و قویاً بر سر موضعش در رهگیری و انهدام پرتابهها ایستاده و تاکنون شمار زیادی از آنها را ساقط کرده است. البته بسیاری از جنگندههایی که از سوی امریکا به سمت اهدافی در خاک ایران گسیل شده بودند نیز، تاکنون توسط ارتش کویت ساقط شدهاند.
عمان نیز دست کمی از سایر همپیمانان عربیاش ندارد. این کشور با وجود تمام تلاشهای پیشینش برای برقراری دیپلماسی و اقدامات فعلیاش جهت توقف جنگ، اما حمله به مواضع امریکایی در خاک کشورش، به مذاقش خوش نیامده و مقداری چرخش دیپلماتیک در رفتارش مشاهده میشود.
عراق نیز تاکنون در مجموع همگام با نقشه راه ایران پیش رفته و در تقابل نسبی با امریکا و اسرائیل به سر میبرد.
موضع ترکیه به عنوان تنها کشور عضو ناتو در منطقه و هم پیمان کشورهای اتحادیه اروپا، حائز اهمیتی بیش از سایر کشورهای همسایه است. این کشور از دولتهای کلیدی منطقه است و با وجود آنکه در ابتدای جنگ ابراز داشت که در کنار جمهوری اسلامی ایران ایستاده، اما پس از شلیک موشک توسط ایران به حریم هوایی این کشور، رویکرد مقتدرانهای اتخاذ کرد و این حمله به آسمان کشورش را محکوم کرد.
رجب طیب اردوغان در سخنرانی در مراسمی در آنکارا گفت: «در زمانی که تلاشهای ترکیه برای صلح در منطقه از همان روز نخست کاملا روشن بوده است، هیچ کس نباید موضعی اشتباه اتخاذ کند که اصول همسایگی و برادری را تضعیف کند.»
او با تأکید بر تلاشهای دیپلماتیک ترکیه درباره بحران کنونی منطقه گفت: «ما به دیپلماسی چند بعدی خود با هدف جلوگیری از خونریزی بیشتر در منطقه و جلوگیری از کشته شدن افراد بیگناه ادامه خواهیم داد.»
اردوغان در رابطه با شلیک موشک به حریم هوایی این کشور از سوی ایران گفت که آنکارا «حساسیت» خود را نشان داده و «هشدارهای لازم» را برای جلوگیری از تکرار چنین حادثهای صادر کرده است.
او ادامه داد: «ما بر اهمیت دوستی با ترکیه و ارزش آن تأکید کردیم. اگر تهدیدی علیه امنیت کشور ما به وجود آید، ما با نهایت دقت و در هماهنگی با متحدان خود تمام اقدامات لازم را انجام خواهیم داد. ما سیاستی حساس را دنبال میکنیم که امنیت ۸۶ میلیون نفر را در اولویت قرار میدهد. امیدوارم که این موضع را تا پایان حفظ کنیم.»
این سخنان نشان بارزی از پایبندی دولت ترکیه به حفظ امنیت و حاکمیت تمامی مرزهای زمینی و هوایی و دریایی این کشور است و «مشروع دانستن حمله به مرزهای کشور خود و دیگر کشورها به بهانه حضور پایگاهها و مواضع نظامی امریکا» را از اساس باطل میداند.
برآورد مجموع رویکردها و مواضع اتخاذ شده توسط کشورهای همسایه در یک هفته گذشته، حاکی از آن است که هدف قرار دادن پایگاههای امریکا در منطقه، مقبول نظم سیاسی حاکم نیست و کشورهای همسایه این رویکرد جمهوری اسلامی ایران را به هیچ بهانهای نمیپذیرند و آن را حمله به خاک کشورشان میدانند اما در پاسخ به این پرسش که چرا جلوی حملاتی که از آب و خاک و آسمان آنها به ایران می شود را نمی گیرند هیچ توجیه و پاسخ روشنی ندارند و بالطبع همان طور که مقامات کشورمان مان گفتهاند مادامی که این حملات از سرزمین همسایگان به سمت ما متوقف نشود حملات از سمت نیروهای ایران به مواضع امریکا و رژیم صهیونیستی به خاک کشورهای همسایه علی رغم میل باطنی ادامه دار خواهد بود.
