تمدید آتش بس یک طرفه / جنگ پایان یافت؟
آتشبس تمدید شد، اما جنگ تمامعیار نیامد؛ قفل هرمز با چه کلیدی باز میشودو گام بعدی جنگ چیست؟
شایانیوز- نه توافقی، نه لغو تحریمها، نه مصالحه هستهای، نه بازگشت به جنگ، در حالی که ایران به کنترل تنگه ادامه میدهد این شرایط در حال وقوع است و تحلیلها حاکی از آن است که وضعیت به سمت بنبستی پایدار یا «جنگ یخزده» پیش میرود تا یک صلح قطعی. در چنین شرایطی، نه جنگ تمامعیار از سر گرفته میشود و نه توافقی جامع حاصل میگردد.
در ادامه، سناریوهای محتمل را بر اساس آخرین تحولات بررسی میکنیم:
۱. تشدید تنشها و دوراهی مذاکره (وضعیت فعلی)
همانطور که اشاره کردید، تنشها همزمان در دو جبهه نظامی و دیپلماتیک در اوج است:
-
آبهای هرمز: ایران تنگه را به طور کامل بسته و اعلام کرده تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا لغو نشود، آن را باز نخواهد کرد. در مقابل، آمریکا نیز کشتیهای ایرانی را توقیف کرده و نیروهایش در منطقه مستقر هستند.
-
مذاکره تحت فشار: تیم مذاکرهکننده آمریکا به ریاست «جیدی ونس» (معاون ترامپ) برای دور دوم گفتوگوها عازم اسلامآباد شده بود، اما ایران حضور نیافت و تأکید دارد که «تحت سایه تهدید» مذاکره نخواهد کرد.
-
ضربالاجل: آتشبس دو هفتهای دیشب (۲۲ آوریل ۲۰۲۶) به پایان رسید و ترامپ تهدید کرده بود که در صورت عدم توافق، آن را تمدید نخواهد کرد اما برخلاف گفته اش عمل کرد.
۲. سناریوهای محتمل از این نقطه به بعد
تحلیلگران چهار مسیر اصلی را پیشبینی میکنند که با توجه به شرایط فعلی، گزینه سوم محتملترین به نظر میرسد:
سناریوی اول: توافق موقت در آخرین لحظه
اگر ایران پای میز مذاکره حاضر شود، ممکن است به یک «تفاهم موقت» (Memorandum of Understanding) دست یابند و یک چارچوب اولیه برای تبادل گامهای هستهای در برابر رفع تحریمها ایجاد نماید.
-
احتمال وقوع: کم (به دلیل شکاف عمیق در خواستهها و عدم اعتماد).
سناریوی دوم: تمدید آتشبس بدون توافق( فعلا رخ داده)
در این حالت، مذاکرات شکست میخورد اما دو طرف به طور ضمنی موافق به تعویق انداختن درگیری هستند. این وضعیت شکننده و ناپایدار است، چراکه «خطر محاسبه اشتباه بسیار بالاست».
-
احتمال وقوع: رخ داده.
سناریوی سوم: جنگ یخزده (Frozen Conflict)
این محتملترین سناریو است. یعنی نه صلح میشود و نه جنگ تمامعیار. درگیری در سطح پایین اما مستمر ادامه مییابد، تنگه هرمز مسدود میماند، تحریمها لغو نمیشوند و برنامه هستهای ایران پیش میرود. در این حالت، هر از گاهی درگیریهای محدود نظامی رخ میدهد، همانند وضعیت شبهجزیره کره یا اوکراین پیش از حمله ۲۰۲۲ .
-
احتمال وقوع: زیاد. این وضعیت به نفع ایران به عنوان بازیگر ضعیفتر است و میتواند آمریکا را فرسایش دهد.
سناریوی چهارم: ازسرگیری جنگ تمامعیار
اگر آتشبس منقضی شود و ایران پای میز مذاکره نرود، ترامپ تهدید کرده است که «تمام نیروگاهها و پلهای ایران را منهدم خواهد کرد» با این حال، گزارشها نشان میدهد آمریکا در هفت هفته گذشته نزدیک به ۵۰ درصد از موشکهای کلیدی خود (مانند پاتریوت و THAAD) را مصرف کرده و انبار مهماتش تحلیل رفته است. بازسازی این زرادخانه ۳ تا ۵ سال زمان نیاز دارد.
-
احتمال وقوع: کم (به دلیل هزینههای بالای نظامی برای آمریکا و آسیبپذیری اقتصاد جهانی به دلیل بسته بودن هرمز ).
جمعبندی: هرکی میره سوی خودش؟
بله، به نظر میرسد وضعیت به سمت «هرکی میره سوی خودش» پیش میرود؛ اما نه به معنای صلح، بلکه به معنای تثبیت یک وضعیت جنگیِ راکد.
در این وضعیت:
-
آمریکا نمیتواند به راحتی عقبنشینی کند، اما توان راهاندازی یک جنگ جدید و تمامعیار را نیز ندارد.
-
ایران به کنترل تنگه هرمز و پیشرفت برنامه هستهای خود ادامه میدهد، اما تحت شدیدترین تحریمها و محاصره باقی میماند.
بنابراین، پاسخ به پرسش شما این است: نه جنگ تمامعیار، نه صلح؛ بلکه یک «جنگ فرسایشی یخزده» که در آن هر دو طرف سعی میکنند با تحمیل هزینه به طرف مقابل، او را وادار به عقبنشینی کنند.
