۱۰ نکته حیاتی برای کوهنوردی ایمن در زمستان 404
این مقاله ۱۰ نکته جدی و حیاتی را برای کوهنوردی ایمن در زمستان ارائه میدهد
کوهنوردی زمستانی به نقل از فروشگاه موج کوه یکی از ماجراجویانهترین و درعینحال چالشبرانگیزترین تجربههای طبیعتگردی است. منظرههای خیرهکننده، سکوت مسحورکننده برفگیر شده کوهستان و احساس دستیابی به قله در شرایط سخت، وسوسهانگیز است. اما زمستان در ارتفاع، خلقوخویی دوگانه دارد - از یک سو زیبا و فرحبخش، از سوی دیگر بیرحم و مرگبار. هر ساله خبرهایی از حوادث ناگوار کوهنوردان در فصل سرما میشنویم که بسیاری از آنها قابل پیشگیری بودند. این مقاله ۱۰ نکته جدی و حیاتی را برای کوهنوردی ایمن در زمستان ارائه میدهد، نکاتی که میتوانند مرز بین یک تجربه فراموشنشدنی و فاجعه باشند.
۱. برنامهریزی وسواسی: اطلاعات، نجاتبخش است
تحقیق جامع پیش از حرکت
در زمستان، برنامهریزی اهمیت دوچندان مییابد. بررسی دقیق پیشبینی هوا نه فقط برای روز برنامه، بلکه برای روزهای قبل و بعد آن ضروری است. توجه به سرعت باد (که اثر سرما را مضاعف میکند) و احتمال بارش از دما مهمتر است. یک روز با دمای ۵- درجه سانتیگراد با باد ۵۰ کیلومتر بر ساعت، معادل ۲۰- درجه سانتیگراد حس میشود.
۲. سیستم لایهای پوشاک: هنر مدیریت دمای بدن به سبک موج کوه
لایه اول (زیرین): رطوبتزدایی
از لباسهای نخپنبه به شدت پرهیز کنید، زیرا رطوبت را جذب و حفظ میکند و باعث از دست دادن سریع گرمای بدن میشود. از جنسهای مدرن مانند پلیاستر یا پلیپروپیلن استفاده کنید که عرق را از پوست دور میکنند.
لایه دوم (عایق): حفظ گرما
این لایه اصلیترین نقش را در گرم نگهداشتن شما دارد. پلیاسترهای سنگین، پشممَرینو یا پرِ مصنوعی گزینههای مناسبی هستند. پشممرینو حتی در صورت خیسشدن نیز خاصیت عایقی خود را حفظ میکند.
لایه سوم (محافظ): باد و رطوبتگریزی
یک پوشش ضدباد و ضدآب با قابلیت تنفسپذیری (معمولاً با فناوری گورتکس یا مشابه) ضروری است. توجه کنید که "مقاوم در برابر آب" (Water Resistant) با "ضدآب" (Waterproof) متفاوت است. در شرایط زمستانی به ضدآب نیاز دارید.
۳. تجهیزات تخصصی زمستانی: ابزارهای بقا
کفشهای زمستانی
کفش کوهنوردی تابستانی کافی نیست. به کفشهای زمستانی عایقبندی شده با رویه گورتکس و زیره ضدلغزش (مانند ویبرام) نیاز دارید. برای برفهای عمیق یا شرایط یخبندان، گتر (Gaiter) برای جلوگیری از ورود برف به داخل کفش ضروری است.
وسایل نجات در بهمن
اگر در مناطق دارای خطر بهمن حرکت میکنید، سهگانه نجات شامل بیپِر (آوایاب بهمن)، پروب (میل کاوش) و بیلچه را حتماً همراه داشته باشید و استفاده از آنها را تمرین کنید. یادتان باشد که در بیشتر حوادث بهمن، نجات توسط همراهان و نه گروههای امدادی اتفاق میافتد.
۴. تغذیه و آبرسانی: سوخت موتور درون
اهمیت دوچندان آب
در زمستان، احساس تشنگی کاهش مییابد، اما نیاز بدن به آب کمتر نیست. تنفس هوای سرد و خشک و فعالیت با لباسهای سنگین باعث از دست دادن مخفی آب بدن میشود. حداقل ۲ لیتر آب همراه داشته باشید.
تغذیه پرانرژی و در دسترس
متابولیسم بدن در سرما افزایش مییابد. مواد غذایی پرکالری، زودهضم و مقاوم در برابر یخزدگی همراه داشته باشید. شکلات، آجیل، میوههای خشک، انرژیژلها و ساندویچهای کوچک گزینههای مناسبی هستند. غذا را در بستههای کوچک و قابل دسترس (مثلاً جیب ژاکت) قرار دهید تا بدون توقف و باز کردن کوله بتوانید مصرف کنید.
۵. مدیریت سرما و تشخیص زودهنگام خطر
شناخت هیپوترمی (کاهش دمای بدن)
مراحل هیپوترمی:
۱. لرز غیرقابل کنترل (دمای مرکزی بدن: ۳۵-۳۲ درجه)
۲. گیجی، بیقراری، رفتار غیرمنطقی (۳۲-۲۸ درجه)
۳. کاهش سطح هوشیاری، ضربان قلب نامنظم (زیر ۲۸ درجه)
اقدام فوری: توقف حرکت، دور کردن فرد از باد و رطوبت، تعویض لباسهای خیس، نوشیدن مایعات گرم و شیرین، استفاده از پتوی نجات یا کیسه خواب.
پیشگیری و درمان سرمازدگی (Frostbite)
سرمازدگی معمولاً در نواحی انتهایی بدن (انگشتان دست و پا، بینی، گوش) اتفاق میافتد.
مراحل:
- سرمازدگی سطحی: پوست سفید یا زرد، سفت ولی بافت زیرین نرم.
- سرمازدگی عمقی: پوست سفید مومی، سفت شدن بافت زیرین، از دست دادن حس.
اقدام: به آرامی گرم کردن ناحیه با آب ولرم (نه داغ)، عدم مالش ناحیه آسیبدیده، پانسمان استریل و مراجعه سریع به پزشک. هرگز برف مالش ندهید!
۶. مسیریابی در شرایط دید محدود
ابزارهای ضروری
در زمستان، به دلیل بارش، مه و روزهای کوتاه، داشتن نقشه فیزیکی، قطبنما و GPS (با باتری اضافه) ضروری است. به GPS به تنهایی اعتماد نکنید. مهارت استفاده از نقشه و قطبنما در شرایطی که الکترونیک کار نمیکند، نجاتبخش است.
۷. زمانبندی هوشمند: رقص با نور خورشید
شروع زودهنگام
در زمستان ساعات روشنایی بسیار محدود است. برنامه را صبح زود (حتی قبل از طلوع آفتاب با چراغ پیشانی) شروع کنید تا زمان کافی برای صعود و بازگشت در روشنایی روز داشته باشید.
قانون بازگشت
یک زمان بازگشت مشخص و غیرقابل مذاکره تعیین کنید (مثلاً ساعت ۲ بعدازظهر). مهم نیست چقدر به هدف نزدیک هستید، وقتی زمان رسید، باید بازگشت را آغاز کنید. حرکت در تاریکی، به ویژه در مسیر ناشناس زمستانی، خطر را به طور تصاعدی افزایش میدهد.
۸. کار گروهی و ارتباط: هیچ کس نباید تنها بماند
سرعت گروه، سرعت کندترین نفر است
در زمستان، گروه باید منسجم و نزدیک به هم حرکت کند. فاصله زیاد بین افراد میتواند به از دست دادن دید، گم شدن افراد ضعیفتر و ناتوانی در کمکرسانی سریع منجر شود.
چکهای منظم سلامت
هر ۳۰-۴۵ دقیقه یک توقف کوتاه برای بررسی وضعیت همه اعضا (علائم سرمازدگی، خستگی، آبرسانی و تغذیه) انجام دهید. افراد خجالتی یا مصمم ممکن است مشکلات خود را بیان نکنند، پس فعالانه بپرسید.
ارتباط شفاف و تصمیمگیری جمعی
اگر کسی خسته است، مشکلی دارد یا شرایط مسیر را نامناسب میداند، باید بدون ترس از قضاوت بیان کند. تصمیمگیری باید جمعی و با در نظر گرفتن ضعیفترین حلقه گروه باشد.
۹. آمادگی برای شرایط اضطراری: امید برای بهترینها، آماده برای بدترینها
کیت نجات (Survival Kit)
یک کیت سبک ولی کامل شامل: پتوی نجات (Space Blanket)، کیسه بیوایواک (Bivy Sack)، کبریت ضدآب و شمع، چراغ پیشانی اضافه با باتری، جعبه کمکهای اولیه، سوت، آینه علائم و غذای اضافی فوری (مانند شکلات و آجیل).
مهارت ساخت پناهگاه برفی
اگر مجبور به ماندن شب در کوه شدید، دانستن نحوه ساخت غار برفی (Snow Cave) یا ایگلو (Igloo) میتواند جان شما را نجات دهد. این پناهگاهها میتوانند دمای داخلی را تا نزدیک به صفر درجه حفظ کنند، در حالی که دمای بیرون دهها درجه زیر صفر است.
۱۰. احترام به طبیعت و مسئولیتپذیری: میهمانِ سرزمین سفید
اصول بدون ردپا (Leave No Trace)
تمام زبالهها (حتی پوست میوه و دستمالکاغذی) را بازگردانید. برف پاکیزه نیست، زباله زیر برف در بهار آشکار میشود و محیط را آلوده میکند.
نتیجهگیری موج کوه: خردمندی در برف
کوهنوردی زمستانی هنر تعادل است: تعادل بین ماجراجویی و احتیاط، بین اشتیاق و صبر، بین اعتماد به نفس و فروتنی در برابر طبیعت. این ۱۰ نکته، قواعد این هنر هستند. آنها را نه به عنوان محدودیت، بلکه به عنوان آزادیبخش ببینید: آزادی برای کشف زیباییهای خاموش زمستان با اطمینان خاطر که شانس بازگشت شما به آغوش گرم خانه، حداکثر شده است.
آماده شوید، آموزش ببینید، احترام بگذارید و از رقص با غول سفید لذت ببرید. زمستان برای کسانی که با خرد وارد میدان میشوند، سخاوتمندترین میزبان است.
