دانشمندان میگویند: به کمک گربهها میتوان درمان سرطان را پیدا کرد!
تازهترین پژوهشهای علمی نشان میدهند گربههای خانگی و انسانها در ویژگیهای ژنتیکی مرتبط با سرطان، شباهتهای چشمگیری دارند.
شایانیوز- در تازهترین پژوهشهای علمی، یافتهای کم سابقه و بحث برانگیز منتشر شده که نشان میدهد گربههای خانگی و انسانها در برخی جهشهای ژنتیکی مرتبط با سرطان، شباهتهای چشمگیری دارند. این نتایج که از بزرگترین تحلیل ژنتیکی سرطان در گربههای خانگی به دست آمدهاند، میتوانند افقی جدید در درک و درمان سرطان برای هر دو گونه باز کنند و پیامدهای علمی، پزشکی و درمانی بسیار مهمی در داشته باشند.
پژوهشی گسترده و معتبر: نقشه ژنتیکی سرطان در گربهها
مطالعهای که در مجله معتبر Science منتشر شده، نمونههای توموری ۴۹۳ گربه خانگی را از ۱۳ نوع سرطان گوناگون بررسی کرده است. در این تحقیق، پژوهشگران، ژنهای مرتبط با سرطان در گربهها را (یعنی حدود ۱۰۰۰ ژنی که در سرطان انسانی شناخته شده هستند.) توالییابی کرده و متوجه شدند که بسیاری از جهشهای عامل سرطان در گربهها بسیار شبیه به همان جهشهایی هستند که در انسان دیده میشود.
از جمله یافتههای کلیدی این پژوهش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ژن TP53 (یکی از شناختهشدهترین ژنهای سرکوب کننده تومور در انسان) در حدود ۳۳٪ از تومورهای گربه جهش یافته بود، که تقریبا مشابه نرخ دیده شده در سرطانهای انسانی (۳۴٪) است.
بیش از ۳۰ ژن محرک سرطان در گربهها شناسایی شد که عملکرد آنها در سرطانهای انسانی نیز مورد تأیید است و نشان از الگویی مشترک در تشکیل تومورها دارد.
در سرطان پستان در گربهها نیز جهشهایی در ژنهایی مثل FBXW7 و PIK3CA یافت شد که در انواع خاصی از سرطان پستان در انسان نیز دیده میشوند و بدخیمترند.
این مطالعه به عنوان نخستین نقشه جامع ژنتیکیِ سرطان در گربهها شناخته میشود و تأیید میکند که گربه مدلی طبیعی و ارزشمند برای پژوهش در حوزه سرطان است.
چرا شباهت ژنتیکی اهمیت دارد؟
این شباهتهای ژنتیکی میان گونهها چند دلیل مهم دارد:
1.مدلهای طبیعی بهتر برای تحقیقات سرطان
در بسیاری از آزمایشهای سرطان، حیواناتی مثل موشها به عنوان مدل به کار میروند. اما اغلب سرطانهای انسان در شرایط مصنوعی روی موشها القا میشوند، که ممکن است شباهت کافی به سرطانهای طبیعی نداشته باشند و به همین دلیل، خروجی پژوهش کارآمد و مفید در درمان نخواهد بود. گربههای خانگی، از آنجا که در محیطهای مشترک با انسان زندگی میکنند و به طور طبیعی در معرض همان عوامل و خطراتی هستند که انسانها در معرضشان زندگی میکنند. این گربهها میتوانند مدلهای طبیعیتر و واقعیتری برای آزمایش درمانهای جدید فراهم کنند.
۲. تفاوت در نوع سرطانهای رایج
برخی سرطانها مثل برخی زیرمجوعههای سرطان پستان (مثلاً triple-negative) در گربهها بیشتر دیده میشود و این میتواند منبع ارزشمندی برای شناخت بهتر این بیماریها در انسان و یافتن راهکارهای درمانی باشد.
۳. محیط مشترک، عوامل مشترک
گربههای خانگی، در خصوص محیطهای زندگی، هوا و الگوهای تغذیه، با صاحبان خود، مشترک هستند؛ به همین دلیل، آنها در معرض بسیاری از همان عوامل محیطی هستند که میتواند روی بروز سرطان در انسان اثر بگذارد. این موضوع فرصت میدهد تا دانشمندان رابطه عوامل محیطی و ژنتیکی را در بروز سرطان بهتر و عینیتر تحلیل کنند.
چگونه میتواند به درمان کمک کند؟
شباهت ژنتیکی میان تومورهای انسانی و گربهای میتواند در چند جنبه درمانی اهمیت داشته باشد:
شناسایی داروهای موثرتر
برخی داروهای ضد سرطان که در انسان استفاده میشوند، به خصوص در تومورهایی با جهشهای مشترک، ممکن است در گربهها نیز مؤثر باشند. به عنوان مثال، مشاهده شده است که برخی داروهای شیمیدرمانی در برابر جهشهای خاص در ژن FBXW7 اثر داشتهاند؛ استفاده از این یافتهها میتواند به توسعه درمانهای هدفمندتر و شخصیتر منجر شود.
پیشرفت در «One Health»
این مفهوم که سلامت انسان، حیوان و محیط زیست باید به طور همزمان و مشترک بررسی شود، یکی از اصول حیاتی در پزشکی مدرن است. تحقیقات جدید نشان میدهند که اگر دادهها و دانش میان رشتههای پزشکی انسانی و دامپزشکی به طور پیوسته به اشتراک گذاشته شود، هم انسانها و هم حیوانات میتوانند از پیشرفتهای درمانی بهرهمند شوند.
تقویت تشخیص زودهنگام
شناخت بهتر الگوهای ژنتیکی میتواند ابزارهای تشخیص زودهنگام سرطان را در گربهها بهبود بخشد و این امر به نوبه خود میتواند به فهم بهتر بروز سرطانهای مشابه در انسان کمک کند.
اهمیت این کشف برای جامعه پزشکی: گربهها، شریک علمی انسان در نبرد با سرطان
در حالی که سرطان یکی از علل اصلی مرگ و میر در انسان است، این مطالعه نشان میدهد که حیوانات خانگی میتوانند شریک علمی ارزشمندی برای تحقیقات باشند. بر اساس تحلیل بزرگترین دادههای ژنتیکی سرطان در گربهها، دانشمندان اکنون ابزار بهتری برای مطالعه مکانیسمهای سرطان و توسعه درمانهای نوآورانه در اختیار دارند؛ و این در نهایت به بهبود نتایج درمان در انسان نیز منجر میشود.
دانشمندان بر این باورند که این نوع تحقیقات میتواند موجب تحولی در پزشکی تطبیقی و درمانهای هدفمند شود، زیرا مطالعه سرطان در گونههای مختلف (گربه، انسان و حتی سگ) میتواند مکانیسمهای مشترک و تفاوتهای کلیدی را روشن سازد و راه را برای درمانهای پیشبینیشده و شخصیتر هموار نماید.
کشف شباهت با انسانها میتواند راه را برای درمانهای جدید، بهبود روشهای تشخیص و توسعه داروهای هدفمند هم برای انسان و هم برای حیوانات باز کنند. نتیجه این یافتهها میتواند به یک تحول در رویکردهای درمانی سرطان در آینده نزدیک منجر شود که ذینفعان آن هم انسانها و هم حیوانات خواهند بود.
