وکیل تسخیری چه کمکی می‌تواند به شما کند؟

وکیل تسخیری یکی از چهار نوع وکیلی است که می‌تواند به اشخاص حقیقی در مرحله تحقیقات یا رسیدگی به پرونده قضایی کمک کند و دفاع از موکل خود را به عهده بگیرد. وکیل تسخیری در شرایط خاصی در اختیار افراد قرار می‌گیرد و گاهی هم وجود او از نظر قانونی لازم و واجب است و دادگاه باید برای متهم وکیل تسخیری تعیین کند. فلسفه وکیل تسخیری به اصل ۳۵ قانون اساسی برمی‌گردد که داشتن وکیل از حقوق اساسی هر انسان است. همچنین طبق ماده ۵ قانون آیین دادرسی کیفری، متهم باید در اسرع وقت، از موضوع و ادله اتهام انتسابی خود آگاه شود و از حق دسترسی به وکیل و سایر حقوق دفاعی قانونی خود بهره‌مند گردد.

برای اطلاع از انواع وکیل و چگونگی کمک وکیل تسخیری به متهم می‌توانید این مطلب را تا آخر بخوانید؛ اما سامانه انتخاب وکیل بنیاد وکلا بهترین ابزار جستجو، بررسی و انتخاب وکیل خوب و حرفه‌ای در سراسر ایران و در هر زمینه حقوقی یا کیفری است.

وکیل تسخیری در قانون آیین دادرسی کیفری

وکیل تسخیری در یک تعریف کلی وکیلی است که در دادگاه کیفری به متهمانی داده می‌شود که توان پرداخت حق‌الوکاله را ندارند؛ مانند وکیل مُعاضِدَتی که در دادگاه مدنی (حقوقی) برای کسانی که قادر به پرداخت هزینه وکیل نیستند تعیین می‌گردد.

گفتنی است که وکیل تسخیری و معاضدتی همان حدود و اختیارات وکیل دادگستری را دارند. همچنین طبق ماده ۳۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری، حق ‌الوکاله وکیل تسخیری از محل اعتبارات قوه قضاییه پرداخت می‌شود و از موکل او گرفته نمی‌شود.

به غیر از این دو نوع وکیل، دو وکیل دیگر برای اشخاص حقیقی وجود دارد:

1.  وکیل تَعَـیُّـنی: وکیل رسمی دادگستری که توسط خود موکل برای پیگیری پرونده قضایی و حضور در دادگاه انتخاب و تعیین شده است.
2.  وکیل اتفاقی: وکیل انتخابی توسط موکل از میان

خویشاوندان نسبی یا سببی خود که اطلاعات کافی حقوقی دارند ولی وکیل دادگستری نیستند. این نوع وکالت شرایط و مقررات خاصی دارد؛ مانند اینکه این افراد هر سال فقط سه بار می‌توانند وکالت افراد را بپذیرند.

پس از تعریف انواع وکیل، در ادامه مطلب، چگونگی کمک و حمایت وکیل تسخیری از متهم کیفری را طبق قانون آیین دادرسی  کیفری مصوب ۴ اسفند ۱۳۹۲ با آخرین اصلاحات (۱۰ بهمن ۱۳۹۵) بررسی می‌کنیم.

۱. وکیل متهم دچار جنون پیش از صدور حکم قطعی

ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی دادگاه کیفری بیان می‌دارد که وقتی تعقیب امر کیفری یا مجازات کیفری طبق قانون آغاز شود، این دو امر متوقف نمی‌شود مگر در مواردی که یکی از آنها این است که متهم پیش از صدور حکم قطعی دادگاه دچار جنون شود. طبق تبصره ۲ ماده ۱۳ در این حالت تعقیب و دادرسی متوقف می‌شود مگر در جرایم حق‌الناسی که اگر مجرم هم سالم باشد نمی‌تواند از خودش دفاع کند. در این شرایط دادگاه با ارسال ابلاغیه به ولی یا قیم یا سرپرست قانونی وی، به آنها پنج روز برای معرفی وکیل مهلت می‌دهد. در صورت عدم معرفی وکیل، دادگاه بر اساس مقررات قانونی برای متهم مجنون وکیل تسخیری تعیین می‌کند و تعقیب و دادرسی را ادامه می‌دهد.

مشاوره تلفنی بنیاد وکلا سریع‌ترین راه برای مشاوره با وکیل  خوب و حرفه‌ای است تا او به شما بهترین مسیر قانونی را معرفی کند و اگر مایل بودید مطالعه پرونده یا تنظیم اوراق قضائی یا انجام وکالت و دفاع را به او بسپارید.

۲. وکیل مرحله تحقیقات در جرایم با مجازات حبس ابد یا سلب حیات

طبق ماده ۱۹۰ قانون آیین دادرسی دادگاه کیفری هر متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی می‌تواند یک نفر وکیل دادگستری همراه خود داشته باشد؛ اما در جرایمی که مجازات آن حبس ابد یا سلب حیات متهم است، مانند قصاص نفس یا اعدام، متهم باید وکیل معرفی کند. طبق تبصره ۲ این ماده اگر متهم در همین مرحله تحقیقات وکیلی معرفی نکند بازپرس برای او وکیل تسخیری انتخاب می‌کند. در اینجا ناتوانی مالی قید نشده است؛ بنابراین در این نوع مجازات اگر متهم با وجود داشتن توان پرداخت حق‌الزحمه وکیل، از معرفی وکیل خودداری کند باز هم برای او وکیل تسخیری تعیین می‌گردد.

البته اینجا یک استثنا وجود دارد و آن طبق تبصره سه این ماده، در مواردی است که اتهام مربوط به جرایم منافی عفت باشد که طبق ماده ۱۹۱ این قانون، اگر بازرس قرار عدم دسترسی به پرونده را صادر کند دیگر به وجود وکیل نیازی نیست. همچنین متهم در جرایم منافی عفت می‌تواند وکیل معرفی نکند و وکیل تسخیری را هم قبول نکند.

مسائل حقوقی پیچیده‌تر و دقیق‌تر از آنی است که فکر کنید با مطالعه قوانین بتوانید آنها را برطرف کنید، بلکه باید با اهلش یعنی متخصص حقوقی از طریق پیام‌رسان حقوقی بنیاد وکلا مشورت کنید. 

۳. وکیل جلسه رسیدگی در چهار مجازات سنگین کیفری

طبق ماده ۳۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری، در چهار مجازات کیفری، جلسه رسیدگی بدون حضور وکیل متهم تشکیل نمی‌گردد و اگر متهم وکیل خودش را معرفی نکند یا وکیلش بدون اعلام عذر موجه در جلسه دادگاه حاضر نشود، تعیین وکیل تسخیری الزامی است و حتی اگر این وکیل تسخیری بدون اعلام عذر موجه در دادگاه حاضر نشود وکیل تسخیری دیگری تعیین می‌گردد. ابن چهار مجازات عبارت است از:

الف. جرایم با مجازات سلب حیات؛ مانند قصاص نفس در قتل عمد یا اعدام در برخی از جرایم مواد مخدر یا مشروب.

ب. جرایم موجب حبس ابد.

پ.جرایمی که مجازات آن قطع عضو است یا جرایم عمدی علیه تمامیت جسمانی که مجازاتش نصف دیه کامل یا بیش از آن است.

ت. جرائم موجب مجازات تعزیری درجه سه و بالاتر.

در تبصره‌های دو و سه ماده ۳۴۸ دو مورد قانونی برای وکیل تسخیری ذکر شده است:

• اگر متهم پس از تعیین وکیل تسخیری، وکیل خودش را به دادگاه معرفی کند، وکالت تسخیری منتفی می‌شود و ادامه وکالت و دفاع به وکیل تعیین شده متهم واگذار می‌شود.
• متهم فقط یک بار می‌تواند تغییر وکیل تسخیری خود را از دادگاه درخواست کند.

نکته مهم حقوقی دیگر درباره وکیل تسخیری این که طبق رأی وحدت رویه شماره ۵۹۸ مورخ ۲۵ اردیبهشت ۱۳۷۴ هیأت عمومی دیوان عالی کشور و به استناد قانون تشکیل محاکم جنایی، محدوده وکالت وکیل تسخیری منحصر به مرحله تحقیقات مقدماتی و بدوی یا جلسه رسیدگی نیست که در قانون آیین دادرسی کیفری آمده است، بلکه  مادامی که عنوان وکالت از وکیل تسخیری سلب نگردیده است وی می‌تواند در مراحل بعدی نیز وظایف وکالتی خود را ادامه دهد و به نفع متهم و‌ موکل خود درخواست تجدیدنظر یا اعاده دادرسی دهد.