انسداد اینترنت این هفته رفع میشود؟ آخرین خبر از وصل اینترنت شنبه 2 خرداد
با گذشت 85 روز از قطعی اینترنت بین الملل در ایران اکنون بوی بهبود به مشام میرسد
شایانیوز- ۸۵ روز از قطعی گسترده اینترنت بینالملل در ایران میگذرد. از ۹ اسفند ۱۴۰۴، سفره مجازی مردم جمع شده و زندگی روزمره، اقتصاد و دسترسی به اطلاعات زیر سایه سنگین محدودیتها قرار گرفته است. اما در میان این سکوت خبری، شلیک تیری در فضای سیاسی و رسانهای کشور شنیده شده که میتواند نویدبخش پایان این بنبست دیجیتال باشد.
دولت چه میگوید؟ تشکیل «ستاد عارف» با مأموریت ویژه
در اقدامی ناگهانی و پُرمعنا، مسعود پزشکیان در جایگاه رئیسشورای عالی امنیت ملی و رئیسشورای عالی فضای مجازی، «ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی» را تشکیل داد. رئیس این ستاد، محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور است؛ فردی که گفته میشود هم مورد اعتماد نهادهای دانشگاهی است و هم از حاشیهسازی پرهیز دارد. دبیری ستاد هم به ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، سپرده شده و سه استاد برجسته از دانشگاههای برتر کشور نیز به عنوان اعضای حقیقی به آن پیوستهاند - اساتیدی که روزنامه اعتماد از درج نامشان به دلیل ترس از فشار «کاسبان فیلترینگ» خودداری کرده است.
اما آنچه این ستاد را از یک نهاد تشریفاتی متمایز میکند، وعدهای است که در پشت درهای بسته آن زمزمه میشود.
کی وصل میشود؟ پنجره امید در خرداد ۱۴۰۵
مهمترین بخش گزارش روزنامه اعتماد، اشاره به یک جدول زمانی مشخص است. بر اساس گفتوگو با مقامات آگاه:
«گمانهزنیها درباره زمان رفع انسداد، به بازه زمانی نیمه تا پایان خردادماه اشاره دارد. موعد نهایی رفع انسداد از اینترنت چه زمانی خواهد بود؟ طبق تحلیلهای صورت گرفته در گفتوگو با مقامات آگاه، احتمال اجرایی شدن این تصمیم در نخستین جلسات رسمی ستاد ساماندهی فضای مجازی، بسیار بالا برآورد میشود.»
حتی فراتر از این، تحلیلها حاکی از آن است که احتمال اجرایی شدن تصمیم رفع فیلترینگ در نخستین جلسات رسمی این ستاد بسیار بالاست. با توجه به اینکه اولین جلسه ۲۶ اردیبهشت برگزار شده (به تأیید معاون وزیر ارتباطات)، به نظر میرسد پنجره تصمیمگیری نهایی در همین روزهای گرم خرداد باز شود.
پیش از این احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات خبر داده بود که اولین جلسه این ستاد بیستوششم اردیبهشت برگزار شده است. البته برخی رسانهها نیز اشاره کرده بودند که عارف اجازه مصاحبه و اطلاعرسانی در خصوص این ستاد و فعالیتهایش را به اعضای آن نمیدهد.
اما چه کسی مانع است؟ روایت «مافیای فیلترینگ»
در سوی دیگر میدان، جریانی قدرتمند قرار دارد که گزارشها از آن با عنوان «مافیای فیلترینگ» یاد میکنند. همان کسانی که سالهاست از فروش فیلترشکنها و ابزارهای دورزدن انسداد، «سودهای نجومی» به جیب میزنند و حاضر نیستند به سادگی از این کاسبیِ چند همتی دست بکشند.
این جریان که نفوذ عمیقی در لایههای رسانهای و حتی برخی نهادها دارد، پشت پرده انتقادات تند به ستاد جدید دولت قرار گرفته است. به همین دلیل، اعتماد از درج نام سه استاد ستاد خودداری کرده تا مبادا از سوی این طیف تحت فشار قرار گیرند.
آن سوی داستان: مجلس و دوگانگی امنیتی
در تناقضی آشکار، همان افرادی که تا دیروز قطع اینترنت را به بهانه «امنیت ملی» امری مقدس و غیرقابل نقد میدانستند، امروز از تعطیلی موقت صحن مجلس (به دلیل تهدیدات امنیتی) به شدت گلایه میکنند و آن را «پلمب غیرقانونی» میخوانند. برخی نمایندگان حتی مدعی شدهاند که وضعیت اینترنت پس از بازگشایی مجلس مشخص خواهد شد.
اما در این میان، علی یزدیخواه، نماینده مجلس، گفته که بازگشایی کامل اینترنت در دستور کار نیست و فقط گروههای خاص (شرکتهای صادراتی، مراکز علمی و...) امکان دسترسی خواهند داشت. آیا این موضع با وعده ستاد عارف در تضاد است، یا نشاندهنده دو جبهه متفاوت در تصمیمگیری است؟
جمعبندی: انتظار برای نفسگیری دوباره
همه نشانهها حاکی از آن است که ایران در آستانه یک تصمیم سرنوشتساز درباره اینترنت است. از یک سو، ستادی تازهنفس به ریاست عارف با وعده عملیاتی کردن رفع فیلترینگ تا پایان خرداد. از سوی دیگر، نیروهای قدرتمندی که بقای اقتصادی خود را در ادامه انسداد میبینند.
مسئولان میگویند: اینترنت دیگر یک کالای لوکس نیست، بلکه زیرساختی حیاتی مثل آب، برق و گاز است. مردم که ۸۵ روز است در حصر دیجیتال به سر میبرند، اکنون تنها به دو چیز چشم دوختهاند: مصوبه نهایی ستاد عارف و وعده نیمه خرداد.
بهار اینترنت شاید چند روز دیگر، در گرماگرم خرداد ۱۴۰۵، از راه برسد...
