تاریخچه خشکشویی | سیر تحول این شغل از رم باستان تا دوران مدرن

یکی از داستان‌های جذاب و عجیب در مورد مشاغل، مربوط به تاریخچه خشکشویی و نحوه شکل‌گیری آن است. با توجه با اینکه امروزه این شغل بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی ما شده و انجام کارهای شستشو و اتوکشی را برای بسیاری راحت‌تر کرده است، بد نیست در مورد تاریخچه و سیر تحول آن بدانید.

تاریخچه خشکشویی

عبارت خشکشویی به شکل مدرن آن شاید عمر طولانی نداشته باشد، اما مفهوم ساده‌تر یعنی شست و شوی لباس، لکه‌بری و مواردی از این دست عمر درازی دارد. شاید بتوان گفت از زمانی که انسان لباس به تن کرده و متمدن شده این مفهوم هم شکل گرفته. با این وجود شکل‌گیری خشکشویی و مراحلی که طی کرده تا به شکل امروزی در دسترس ما باشد را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد.

پیدایش خشکشویی برای اولین بار در رم باستان

اگر بخواهیم تاریخچه خشکشویی عمومی را بیابیم بدون شک نادیده گرفتن روم باستان کار درستی نیست. با سیستم‌های شهری کاملاً پیشرفته خود، رومی‌ها اولین کسانی بودند که خدمات خشکشویی را به صورت عمومی ارائه دادند. از آنجا که رومی‌ها معمولاً لباس‌هایی از پشم می‌پوشیدند (در روم باستان پنبه وجود نداشت)، در آب و هوای گرم ایتالیا به شستشوی مکرر لباس نیاز داشتند. روش انجام این کار توسط پلینی و نویسندگان دیگر توصیف شده، اما به روشنی توسط برخی از نقاشی‌هایی که در دیوارهای یک فونولیکا (سرویس لباسشویی) در پمپئی پیدا شده، توضیح داده شده است.

در رم باستان لباسشویی شغل یک مرد بود. لباس‌ها ابتدا شسته می شدند، که کار شستشو در وان یا ظرف‌های مخصوص انجام می‌شد. بعد از شستن لباس‌ها، آنها را آویزان می‌کردند تا خشک شود. هنگام خشک شدن، پشم را مسواک می‌زدند، این کار گاهی اوقات با پوست جوجه تیغی و گاهی با برخی گیاهان از نوع خاردار انجام می‌شد. سپس لباس‌ها را روی سبد مخصوصی به نام viminea cavea آویزان می‌کردند و در زیر آن گوگرد قرار می‌دادند تا پارچه سفید شود. همچنین خاک سفید و ریزی، که پلینی به آن سیمولین می‌گفت، اغلب به پارچه مالیده می‌شد تا سفیدی آن بیشتر شود.

خشکشویی در اروپای قرون وسطی

مرحله بعدی در تاریخچه خشکشویی که باید به آن توجه داشت، قرون وسطی است. برخلاف روم باستان، اروپاییان قرون وسطایی تمایل داشتند که بیشتر از خدمات عمومی استفاده کنند، به خدمتکاران خود متکی باشند.

 اغلب این کارها در ساحل رودخانه‌ها انجام می‌شد و برای این منظور از ابزارهای ویژه‌ای مانند تخته‌های شستشو استفاده می‌کردند. از این تخته‌ها برای کوبیدن لباس در آب روان استفاده می‌شد تا خاک را از بافت پارچه خارج کنند و همچنین پارچه در هنگام خشک شدن صاف باشد. پس از شستشوی کامل، لباس‌ها را صاف روی زمین می‌انداختند تا آفتاب خشک‌شان کند. واضح است که چنین کاری یک برنامه هفتگی نبوده و هر چند وقت یکبار مقدار زیادی لباس کثیف جمع می‌شده، آن را انجام می‌دانند.

البته باید گفت کسانی هم بودند که کار خشکشویی را به صورت عمومی انجام می‌دانند و از صابون که عمدتا از خاکستر و چربی حیوانات ساخته می‌شد استفاده می‌کردند، البته از صابون بعضی اوقات برای لباس‌های ظریف و به منظور مقابله با لکه‌ها استفاده می‌شد و برای کل شستشو نبود. روند شستن لباس با دست سال‌ها ادامه داشت تا اینکه تا اینکه اولین ماشین لباسشویی توسط H. Sidgier از بریتانیا در سال 1782 طراحی شد و در تاریخچه خشکشویی این اختراع یک نقطه عطف بود تا کار خشکشویی راحت‌تر و در دسترس‌تر باشد.

تاریخچه خشکشویی به معنای مدرن

شاید عجیب به نظر برسد، اما مانند بسیاری از اختراعات بزرگ زمان ما، این مفهوم در تمیزکاری نیز به طور تصادفی اختراع شد. در فرانسه، در اواسط قرن نوزدهم، یک صاحب رنگ‌سازی به نام ژان باپتیست جولی یک خدمتکار داشت که باعث افتادن تصادفی لامپ و خالی شدن نفت سفید آن روی میز شد. در کمال تعجب، نفت سفید رومیزی پارچه‌ای را به سرعت تمیز کرد و جولی متوجه این موضوع شد و جرقه تأسیس خشکشویی زده شد.

او تصمیم گرفت از طریق شرکت رنگ سازی خود "خشکشویی" یا سرویس تمیزکاری بدون آب را راه‌اندازی کند. به دنبال این کار جولی، خشکشویی‌های همکار مغازه‌ها را باز کردند و از نفت سفید به عنوان حلال به همراه سایر مواد شیمیایی مانند بنزین استفاده کردند.

با این وجود تاریخچه خشکشویی به شکل مدرن در کشورهای دیگر مربوط به زمان طولانی نیست و به طور مثال این ایده در ایالات متحده کاملاً جدید است و تقریباً در 75 سال گذشته شکل گرفته و محبوب شده است. از آنجا که این آغاز این کار به دهه 1940 مربوط است، صنعت خشکشویی آمریکا به جای استفاده از مواد شیمیایی سخت و خطرناکی مانند تتراکلرید کربن و تری کلرواتیلن اس که در اروپا استفاده می‌کردند، از پرکلرواتیلن یا perc استفاده می‌کرد. این انتخاب نقطه عطفی در روند تاریخی خشکشویی بود، زیرا سریع‌تر، ایمن‌تر و بسیار بهتر از محصولات قبلی کار می‌کرد. در واقع ماده Perc اجازه داد که این پدیده معروف به خشکشویی به کاری یک ساعته و سریع تبدیل شود و به شکل امروزی دربیاید که برای مثال بهترین خشکشویی تهران هم از همان متد استفاده می‌کند.

موارد ضروری برای مراجعه به خشکشویی

حال که اطلاعات کاملی درباره تاریخچه خشکشویی و روند استفاده از آن دارید، بهتر است بدانید برای برخی موارد ضروری است به جای شستن لباس یا پارچه در خانه از اینگونه خدمات استفاده کرد. از جمله این موارد عبارتند از:

• جیر و چرم: به دلیل اینکه شستشوی دستی و بدون آگاهی آنها باعث برهم خوردن فرم طبیعی و کیفیت‌شان می‌شود.
• کت و شلوارها: به‌خصوص لباس‌‌های ساخته شده از پشم، باید به خشکشویی حرفه‌ای سپرده شود. حتی برخی از کت و شلوار جین نیز باید به همین صورت شسته شوند.
• ابریشم طبیعی و مخمل: از دیگر موادی که هرگز نباید در خانه شسته شود، می‌توان به ابریشم، مخمل، پشم مرینو، تافته و استات اشاره کرد.

سخن پایانی

تاریخچه خشکشویی نشان داد که سیر تحول این صنعت و خدمات هرگز متوقف نشده و امروزه این روند با پیدایش خشکشویی آنلاین و تولید محتوا در فضای دیجیتال، در حال تکمیل است تا اینگونه خدمات راحت‌تر در دسترس عموم قرار بگیرد و با قیمت خشکشویی مناسب در زمان و هزینه صرفه‌جویی شود.