داعش خراسان که مسئولیت حمله تروریستی کرمان را بر عهده گرفت کیست؟
شاخه مستقر در افغانستان، موسوم به داعش خراسان (ISIS-K) که مسئول بمب‌گذاری ها در شهر کرمان بود کیستند و از کجا آمدند؟
شایانیوز- دو منبع آگاه که خواستند نامشان فاش نشود به خبرگزاری رویترز گفتند که رهگیری‌های ارتباطات و اطلاعات جمع‌آوری شده توسط ایالات متحده تائید می‌کند که شاخه داعش مستقر در افغانستان مسئول دو انفجار تروریستی روز چهارشنبه در شهر کرمان ایران بوده است که نزدیک به ۹۰ نفر کشته بر جای گذاشت. یک منبع در اظهارات خود تاکید کرد که اطلاعات به دست آمده واضح و غیر قابل انکار است.
این دو منبع آگاه بدون ارائه جزئیات بیشتر گفتند که این اطلاعات شامل رهگیری‌های ارتباطی است.
پیشتر گروه تروریستی داعش روز پنج‌شنبه با انتشار پیامی مسئولیت حادثه تروریستی در کرمان را بر عهده گرفت و اعلام کرد که این حمله را دو عامل انتحاری با کمربندهای انفجاری در مراسم سالگرد سردار قاسم سلیمانی، فرمانده ارشد نظامی ایران که در سال ۲۰۲۰ در حمله هوایی آمریکا در عراق ترور شد، انجام دادند.
این گروه تروریستی اما مشخص نکرد که شاخه مستقر در افغانستان، موسوم به داعش خراسان (ISIS-K) مسئول بمب‌گذاری‌ها در شهر کرمان ایران بوده است.
به گفته این منابع آگاه، ایالات متحده اطلاعات کاملاً روشنی دارد که داعش خراسان این حمله را انجام داده است.
«اریک اشمیت» و «هویدا سعد» در گزارش ۴ ژانویه برای نیویورک‌تایمز نوشتند، داعش رسالت خود را کشتار مسلمانان مشرک از جمله شیعیان می‌داند. داعش در بیانیه‌ای نام دو تن از تروریست‌های خود را «عمر الموحد» و «سیف الله المجاهد» اعلام کرد. این گروه متشکل از افراد و زیرشاخه‌های متعدد در خاورمیانه است و تاکنون معلوم نیست که کدام یک از زیرشاخه‌هایش دست به چنین حمله‌ای زده است.
داعش معتقد است «دشمن» ایرانی دست در دست ائتلاف آمریکایی به شکست این گروه در عراق و سوریه کمک کرد. عملیات تروریستی اخیر در کرمان هم در تعبیر این گروه «ضربه به یک دشمن فرقه‌ای» بود. در قاموس داعش، این در حقیقت سردار سلیمانی بود که توانست شبکه‌ای از شبه‌نظامیان شیعی را برای دفع این گروه ایجاد کند و شخصا هدایت تلاش‌ها برای مبارزه با این گروه را بر عهده بگیرد. داعش خراسان بارها ایران را به عنوان سرزمین «شرک و ارتداد» تهدید به حمله کرده بود و پیشتر مسوولیت چند حمله را در ایران بر عهده گرفته بود.
اما داعشی های خراسان کیستند و از کجا امدند؟
داعش خراسان شاخه ای از جریان موسوم به دولت اسلامی عراق و شام است که در آسیای مرکزی و جنوبی فعال است. خراسان را افغان ها نام قرون وسطایی افغانستان می دانند. این منطقه قلمرو فعلی آنها و همچنین شمال شرقی ایران و جنوب ترکمنستان و ازبکستان را در بر می گرفت.
چند روز پس از اعلام خلافت «دولت اسلامی» توسط ابوبکر البغدادی در تابستان 2014، فرماندهان سابق طالبان، افغانستان و پاکستان با او بیعت کردند و جنبش‌های اسلامی محلی به آن پیوستند. آنها جنگجویان افغان را از کمپ های پناهجویان در مناطق قبایلی پاکستان، در پیشاور و در استان های شمال شرقی افغانستان در مرز پاکستان جذب می کنند.
نیروهای جهادی داعش خراسان در شمال شرق کشور در ولایات کنر و ننگرهار مستقر شدند. سپتامبر 2015، گزارش سازمان ملل تخمین زد که حدود 10 درصد از شورشیان افغان با داعش بیعت کرده اند. گروه‌هایی که با داعش بیعت کرده‌اند یا ادعای نزدیکی به داعش کرده‌اند، در ۲۵ استان از ۳۴ استان کشور گزارش شده‌اند.
طالبان با هماهنگی نیروهای مسلح افغانستان به تدریج استان ها را از داعش خراسان پس گرفتند. داعش به دلیل نداشتن پایگاه ارضی به مناطق شهری عقب نشینی می کند و سپس اقدامات خود را در شهرها علیه هزاره ها یا نیروهای امنیتی متمرکز می کند.
روابط داعش و طالبان مبهم است. در حالی که این دو جنبش با یکدیگر می جنگند، اکثر زندانی های داعش خراسان با بازگشت طالبان به قدرت در تابستان 2021 آزاد شدند یا توانستند فرار کنند. طبق آمار سازمان ملل، 2200 نیروی داعش خراسان در سال 2021 به 4000 نیرو در سال بعد رسید.
رهبر داعش خراسان کیست؟
داعش خراسان در ابتدای فعالیت خود هیج رهبری را انتخاب نکرده بود و به صورت موقت توسط شورای رهبری به کار خود ادامه می‌داد. با شدت گرفتن وظایف آن توسط حکومت مرکزی مستقر در عراق و شام، انتخاب یک فرد به عنوان رهبر در دستور کار بزرگانش قرار گرفت.
در ژانویه ۲۰۱۵ شش نفر با چهره‌های پوشیده در یک پیام ویدیویی، وفاداری خود را به ابوبکر البغدادی اعلام کرده و برای اولین بار به صورت رسمی اعلام موجودیت کردند.
حافظ سعید خان
حافظ سعید خان نخستین رهبر این گروه سلفی به‌شمار می‌رود که در همان پیام ویدیویی معروف به عنوان رهبر انتخاب شد. سعید خان که روابط گسترده‌ای با عشایر محلی و گروه‌های سلفی پاکستان داشت توانست تعدادی از پیکارجویان با تجربه و همچنین نظامیان فراری افغانستان را اطراف خود جمع کند. وی در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۶ به همراه تعدادی از نزدیکانش، توسط جنگنده‌های بدون سرنشین ایالات متحده آمریکا کشته شد.
عبدالحسین لوگوری
پس از مرگ حافظ سعید خان، عبدالحسین لوگوری به سمت او تکیه زد و به عنوان رهبر گروه دولت اسلامی عراق و شام-خراسان به کار خود ادامه داد. او در زمان مرگ رهبر پیشین این گروه به عنوان مشاور فعالیت می‌کرد و با نفوذی که در شورای رهبری داشت توانست به رهبری گروه برسد. وی در تاریخ ۲۳ آوریل ۲۰۱۷ در حمله‌ای که تکاوران آمریکایی به مقر این گروه تدارک دیده بودند، در ننگرهار افغانستان به همراه چندین نفر از پیکارجویان داعش کشته شد.
عبدالرحمان غالب
عبدالرحمان غالب پس از مرگ عبدالحسین لوگوری با اختلافات شدیدی به رهبری رسید. چند ماه پس از انتخاب وی به عنوان رهبر گروه داعش خراسان، در ژوئیه ۲۰۱۷ توسط هواپیماهای پهپاد ایالات متحده آمریکا به قتل رسید.
پس از کشته شدن همه رهبران این گروه سلفی، شورای رهبری تا مدتی تصمیم گرفت که نام تمامی تصمیم‌گیران ارشد را مخفی نگاه دارد و تا ماه‌ها اسامی افراد رده بالای این گروه، رسانه‌ای نشد و کسی از وجود آنها اطلاعی نداشت.
مولوی ضیا الحق
سرانجام با گزارش شورای امنیت سازمان ملل مشخص شد که مولوی ضیاء الحق که به ابو عمر الخراسانی نیز مشهور است، تا زمان مشخص شدن رهبر اصلی این گروه هدایت این گروه تروریستی را بر عهده داشته‌است.
مولوی عبدالله
سپس مولوی عبدالله معروف به مولوی اسلم فاروقی که پیش از این مسئولیت عملیات در منطقه خیبر پاکستان را عهده‌دار بود جایگزین مولوی ضیاء الحق شد.
