صندوقچه اسرار خشتی؛ معماری چهار ایوانی شاخصه مسجد عتیق اصفهان

شایانیوز- قدمت این زیبای معماری که مسجد عتیق اصفهان نام دارد به قرن دوم هجری باز می گردد. این مسجد مجموعه ای گسترده است که شامل قدمت مسجد جامع اصفهان یا مسجد جامع عتیق به قرن دوم هجری قمری بازمی‌گردد. این مسجد مجموعه تاریخی گسترده‌ای به ابعاد ۱۴۰ در ۱۷۰ متر است قسمت‌های مختلف آن عبارتند از شبستان‌ها، مدرسه مظفری، صحن چهار ایوانی، صفه‌های کوچک دوره دیلمی، گنبد نظام‌الملک، گنبد تاج‌الملک، محراب اُلجایتو، چهار ایوان معروف به نام‌های صاحب، استاد، شاگرد و درویش می شود

چه چیز مسجد عتیق اصفهان را خاص کرده است

در خصوص ویژگی های مسجد عتیق اصفهان باید بگوییم که آنها یکی و دوتا نیستند. در ساخت این بنای با ارزش از سبک های متنوع معماری مدد گرفته شده و حتی رد پایی از معماری کشورهای همسایه نیز در آن یافت می شود

ویژگی های معماری مسجد عتیق اصفهان

مسجد عتیق اصفهان از ستون های آجری زیبایی ساخته شده که سه بخشی و چهاربخشی هستند. طاق های چشمه ای این بنا جاذبه ای دیگر دارد که در نوع خود جهانی از زیبایی هاست. همچنین باید به سردر های دوگانه ای اشاره کرد که هرکدام به منظور معبری خاص طراحی شده اند. تزئینات بدیعی که در گوشه و کنار هر بخش مسجد عتیق دیده می شوند از اجزای مهم آن بوده و طرح نخستین این بنا به سبک عربی یا خراسانه پایه ریزی شده است. گفتنی است که در قرن پنجم هجری معماری این محل عوض شد و شبستان پیشین نیز به مسجدی دارای چهار ایوان تغییر شکل پیدا کرد. 

معماری چهار ایوانی مسجد عتیق چگونه است

در این نوع معماری که در ساخت مسجد عتیق به کار گرفته شده برخورداری از یک اصل مهم حائز اهمیت است. فضای رو به روی محراب و گنبدخانه ی این بنا نیز جزوی از اجزای آن به شمار می روند. در قرن پنجم هجری فضای شبستان که با ستون هایی متعدد در مقابل محراب تعبیه می شد تغییر پیدا کرد و به جای آن از فنونی مدد گرفتند که بخشی از معماری اسلامی ایران محسوب می شود

گنبد ترکیه و مسجد عتیق اصفهان

همانگونه که پیشتر نیز بدان اشاره کردیم ویژگی های معماری مسجد عتیق بیشمارند. یکی از خصوصت ها منحصر به فرد دیگر این بنا اسکلت باربر گنبد است که نام گنبد ترکیه را روی آن گذاشته اند. همین امر زمینه ساز امکان ایجاد صدها گنبد است. شیوه ای که برای نخستین بار در مسجد اصفهان به اجرا درآمد. پلان این گنبد ها از چهار ضلعی به هشت ضلعی سپس شانزده ضلعی و در نهایت به سی دو ضلع تغییر پیدا کرد و حالتی دایره وار به خودش گرفت. اکنون همراه ما باشید تا با سر زدن به صندوقچه اسرار خشتی اینبار نظاره گر شگفتی های مسجد عتیق اصفهان باشیم.

برای مشاهده ی سبک و سیاق معماری ایران و جهان و بررسی جاذبه های هنری نهفته در آن، مهمان خشت خانه ما باشید