پرونده هستهای چگونه به حاشیه رفت؟
اما فارغ از اینکه چنین پلتفرمی ایجاد شود یا نه، با توجه به تنشهای فزاینده منطقهای و همچنین خاتمه یافتن گامهای کاهش تعهدات هستهای، بعید است که در کوتاه مدت، برجام به لیست اولویتهای مناسبات ایران و آمریکا بازگردد. چرا که از یک طرف، آمریکاییها برجام را یک توافق پایان یافته میبینند. دونالد ترامپ در اولین سخنرانی پس از پاسخ موشکی ایران به آمریکا، از سایر اعضای این توافق خواست که «بقایای» برجام را رها کنند و به فکر یک توافق جدید باشد. از سوی دیگر، ایران هرگونه مذاکره در شرایط تحریم را منتفی دانسته و در عین حال از اتخاذ اقداماتی که ممکن است به نابودی کامل برجام منجر شوند، خودداری کرده است.
فرارو- همزمان با اوج گیری تنشها در خلیج فارس طی چند ماه اخیر، پرونده هستهای ایران به تدریج به حاشیه رفت و سیاست منطقهای ایران بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. ترور سردار قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، و همچنین تاکید ویژه ایران بر اخراج آمریکا از منطقه، ممکن است در دراز مدت به تشدید تنشهای منطقهای و کمرنگ شدن مسئله هستهای منجر شود.
به گزارش فرارو، تقریبا یک هفته پیش، در بحبوحه تنشهای ناشی از ترور سردار قاسم سلیمانی، موعد برداشتن پنجمین گام کاهش تعهدات مندرج در برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) فرا رسید. دولت حسن روحانی، شامگاه یکشنبه ۱۵ دی ماه، با صدور بیانیهای کوتاه، جزئیات پنجمین و آخرین گام کاهش تعهدات هستهای را اعلام کرد.
در این بیانیه آمده است که ایران «آخرین مورد کلیدی از محدودیتهای عملیاتی خود در برجام، یعنی "محدودیت در تعداد سانتریفیوژها" را کنار میگذارد. بدین ترتیب برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران دیگر با هیچ محدودیتی در حوزه عملیاتی (شامل ظرفیت غنی سازی، درصد غنی سازی، میزان مواد غنی شده، و تحقیق و توسعه) مواجه نیست و منبعد برنامه هستهای ایران صرفا بر اساس نیازهای فنی خود پیش خواهد رفت.»
اگر چه طبق این بیانیه، ایران تقریبا کلیه تعهدات مهم را کنار گذاشته، اما واکنش اروپاییها و آمریکاییها به گام پنجم، نسبتا سرد و معمولی بود. اروپاییها طبق معمول، بر لزوم حفظ برجام تاکید کردند و خواستار بازگشت ایران به این توافق شدند. از سوی دیگر، آمریکا نیز مثل همیشه تهدید کرد که اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست یابد. شاید واکنش کلیشهای غربیها به این دلیل است که ایران همکاری کاملی با آژانس بین المللی انرژی اتمی در زمینه نظارت و بازرسی دارد.
به موازات کاهش نسبی تنشها پیرامون برجام، تنشهای مرتبط با حضور و نفوذ منطقهای ایران به شکل چشمگیری افزایش پیدا کرد. تنشهای منطقهای، با ترور سردار سلیمانی، به سرحد درگیری نظامی رسید. آمریکا در سوم ژانویه، سردار سلیمانی را در یک عملیات پهپادی در بغداد ترور کرد. اقدامی که ناگهان درگیری نظامی میان ایران و آمریکا را بسیار محتمل کرد. ایران، در پاسخ به ترور سردار سلیمانی، دو پایگاه آمریکایی در عراق را هدف حملات موشکی قرار داد.
