آخر هفته و کافه فیلم؛ فیلمی که فاصله طبقاتی را به شکلی متفاوت به تصویر میکشد: انگل!
فیلم انگل ساختهٔ بونگ جون-هو، کارگردان برجسته کره جنوبی، پس از فتح نخل طلای جشنواره کن، جایزه اسکار را نیز برای نخستین بار برنده شد.
شایانیوز- فیلم انگل ساخته بونگ جون-هو، کارگردان برجسته کره جنوبی، نه فقط یکی از موفقترین آثار سینمای معاصر از نظر جوایز بینالمللی است، بلکه نمونهای کم نظیر از پیوند هوشمندانه سرگرمی سینمایی با نقد اجتماعی عمیق به شمار میرود. این فیلم که در سال ۲۰۱۹ ساخته شد، با فتح نخل طلای جشنواره کن و سپس دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم برای نخستین بار در تاریخ سینما برای اثری غیر انگلیسی زبان به یک نقطه عطف فرهنگی-هنری بدل شد و توجه جهانیان را به سینمای اجتماعی شرق آسیا جلب کرد.
داستان فیلم؛ نفوذ آرام فقر به حریم ثروت
داستان انگل حول خانواده «کیم» میچرخد؛ خانوادهای چهار نفره، بیکار و ساکن زیرزمینی نمور در یکی از محلههای فقیر سئول، که روزگار خود را با مشاغل موقت و حداقلی میگذرانند. ورود پسر خانواده به خانه خانواده ثروتمند «پارک» به عنوان معلم خصوصی نقطه آغاز زنجیرهای از رخدادهاست که به تدریج و با هوشمندی تمام، اعضای خانواده کیم را یکی یکی وارد ساختار زندگی خانوادهٔ پارک میکند؛ بیآنکه صاحبان خانه متوجه پیوند خونی این افراد شوند. آنچه در ابتدا شبیه یک کمدی موقعیت خلاقانه به نظر میرسد، به تدریج به روایتی تاریک، پر تنش و در نهایت تراژیک بدل میشود.
انگل کیست؟ بازی با معنا و قضاوت اخلاقی
یکی از مهمترین نقاط قوت فیلم، بازی چندلایه آن با مفهوم «انگل» است. بونگ جون-هو به جای ارائه یک پاسخ ساده، تماشاگر را در موقعیتی اخلاقی قرار میدهد که در آن تشخیص انگل واقعی دشوار میشود: آیا خانواده فقیر کیم انگلاند که از ساختار ثروت تغذیه میکنند، یا خانواده پارک که بدون دیدن زحمت انسانهای زیردست، بر آسایش مطلق تکیه زدهاند؟ فیلم عامدانه از قضاوت قطعی پرهیز میکند و نشان میدهد که در یک نظام نابرابر، روابط انسانی ناگزیر به شکلهای ناسالم و انگلی درمیآیند.
شکاف طبقاتی؛ معماری، فضا و استعاره
انگل درخشانترین نقد خود را نه در دیالوگهای مستقیم، بلکه در زبان تصویر ارائه میدهد. تقابل خانهٔ نیمه زیرزمینی خانواده کیم با ویلای مدرن و نورگیر خانواده پارک، استفاده از پلهها به عنوان نماد صعود و سقوط طبقاتی، باران که برای ثروتمندان رمانتیک و برای فقرا فاجعهبار است، همگی نشان میدهند که شکاف طبقاتی نهفقط اقتصادی، بلکه زیستی و وجودی است. این شکاف آنچنان عمیق است که حتی همدلی انسانی را ناممکن میکند.
تغییر ژانر؛ از طنز تا وحشت اجتماعی
یکی از ویژگیهای کم نظیر انگل، توانایی آن در جابهجایی نرم و حسابشده میان ژانرهاست. فیلم از کمدی اجتماعی آغاز میشود، به تریلر روانشناختی میرسد و در نهایت به تراژدی خشونتبار ختم میشود، بیآنکه انسجام روایی خود را از دست بدهد. این تغییر تدریجی لحن، نه یک نمایش تکنیکی، بلکه بازتابی از واقعیت جامعهای است که در آن تنشهای پنهان، دیر یا زود به انفجار میانجامند.
نقد اجتماعی فراتر از کره جنوبی
اگرچه داستان فیلم در سئول میگذرد، اما انگل اثری کاملاً جهانی است. مناسبات قدرت، بیعدالتی اقتصادی، نادیدهگرفتن رنج طبقات فرودست و توهم امنیت طبقه مرفه، مسائلی هستند که مخاطبان در هر نقطهای از جهان میتوانند با آن همذاتپنداری کنند. همین جهانشمولی است که فیلم را از یک درام محلی فراتر میبرد و به بیانیهای سینمایی درباره سرمایهداری معاصر بدل میکند.
بازیها و کارگردانی
بازی بازیگران به ویژه سونگ کانگ-هو در نقش پدر خانواده کیم کنترل شده، دقیق و عاری از اغراق است. بونگ جون-هو با کارگردانی حساب شده، ریتمی میسازد که نه تنها مخاطب را خسته نمیکند، بلکه او را ناخواسته به عمق بحران میکشاند. هیچ شخصیت کاملاً سفید یا سیاه نیست و همین امر، تلخی پایانی فیلم را دوچندان میکند.
انگل فیلمی است که همزمان سرگرم میکند، شوکه میکند و وادار به اندیشیدن میسازد. اثری که نشان میدهد سینما هنوز میتواند آیینهای بیرحم اما صادق از ساختارهای اجتماعی باشد. این فیلم نه صرفاً داستان فقر و ثروت، بلکه روایت شکست رؤیای برابری در جهانی است که فاصلهٔ طبقاتی در آن، هر روز عمیقتر میشود.
انگل انتخابی ایدهآل است برای مخاطبی که هم به فیلم خوشساخت علاقه دارد و هم به محتوای جدی، اجتماعی و ماندگار.
