کسب و کارهای مجازی چند قدمی مرگ!
وضعیت اینترنت بین الملل امروز شنبه 5 اردیبهشت/ نگاهی به دردِ دل مردم
با قطع اینترنت بینالملل و شروع جنگ بسیاری از کسبوکارهای مجازی تقریبا به مرز فروپاشی رسیدهاند.
شایانیوز- با گسترش کاربرد فضای مجازی در بخش قابل توجهی از مشاغل و کسب و کارها، تعداد زیادی از مشاغل از طریق این فضا توسعه یافته و در بازار کار قابل دسترس شدند. ایران نیز باوجود کندی اتصال به شبکه جهانی اینترنت، از این قاعده مستثنی نبود و چهبسا به دلیل آنکه برخی نقاط کشور از فضاهای کار خدماتی و تولیدی تهیتر بود، کسب و کار از طریق فضای مجازی باوجود جمعیت بالای جوان جویای کار و بالاتر بودن نرخ بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاهی، اهمیت ویژهای داشت. علاوه بر این، تولیدکنندگان کالا و خدمات نیز بخش قابل توجهی از فعالیت خود را بر بستر فضای مجازی عرضه میکردند؛ اما حالا قطع اتصال به اینترنت جهانی، فضا را به سمتی برده که مشاغل بسیاری تهدید به نابودی شده اند و جمعیت انبوهی از نیروی کار در معرض بیکاری قرار گرفته اند.
طبق آمار سال ۱۳۹۹ وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران، در اوج گسترش و همهگیری بیماری کرونا، سهم اشتغال مستقیم فضای مجازی و اشتغال مبتنی بر اینترنت کشور در حدود ۱۱ درصد از کل مشاغل کشور بود. البته مشاغلی مثل رانندگان تاکسیهای اینترنتی و پیکها که با نرمافزارهای متصل به زیرساختهای داخلی به وجود آمده و هماکنون نیز بدون اختلال فعال هستند، ذیل این آمار محاسبه نشدند. طبق محاسبه اتاق بازرگانی ایران در سال ۱۴۰۰، برآورد شده بود که دست کم حدود ۱۰ میلیون ایرانی بهطور مستقیم از این حوزه امرار معاش میکنند.
شرایط هم اکنون...
نتبلاکس اعلام کرد که قطع سراسری اینترنت در ایران به روز ۵۶ رسیده و ارتباطات بینالمللی بیش از ۱۳۲۰ ساعت است که مختل شده؛ وضعیتی که همزمان تداوم شرایط ناشی از جنگ ادامه دارد.
رئیس کمیسیون فاوا اتاق بازرگانی ایران پیرامون اختصاص اینترنت ویژه به اقشار خاص، گفت: «بحث اینترنت طبقاتی زمانی معنا دارد که دسترسی وجود داشته باشد و حالا بخواهیم آن را دستهبندی کنیم. در حال حاضر که بخش بزرگی از جامعه دسترسی ندارند، این واژه حتی مصداق هم پیدا نمیکند. نظر ما شفاف است؛ همهی اقشار مردم باید به اینترنت وصل شوند و دسترسیِ عدهای و محرومیتِ عدهای دیگر، موضوعی منسوخ و غیرقابل قبول است.
مسعودی با اشاره به پیگیریهای بخش خصوصی برای رفع محدودیتها خاطرنشان کرد: «ما جلسات منظم خود را داریم و همواره درخواست بازگشایی کامل را مطرح میکنیم. اگرچه به دلیل شرایط خاص جنگی کشور، مراجع ذیربط تصمیمگیر هستند، اما امیدواریم با شنیدن اخبار مثبت از جبههها، روند بازگشایی برخی سرویسها و سایت های مورد نیاز عموم مردم سرعت بگیرد تا همهی مردم بتوانند از مواهب اینترنت واقعی بهرهمند شوند.»
سخنان مردم...
«امیر» فارغ التحصیل رشته نرمافزار از دانشگاه آزاد، جوان ۲۷ساله مجردی است که طراح صفحات اینترنتی، وب و برنامهنویس سکوهای اینترنتی است. او تا قبل از قطع شدن اینترنت به همراه سه دوست مجرد دیگر خود که در یک خانه زندگی میکنند، درآمد بالایی کسب کرد و توانست در تهران منزلی اجازه کند. او به فکر خرید خانه بود که با بروز اختلال اینترنت در جنگ دوازده روزه، دچار مشکل شد و اکنون دیگر نمیتواند با درآمدی که از ۶۰ میلیون تومان به ۲۰ میلیون تومان رسیده، خانه بخرد، زیرا اقساط کمرشکن را نمیتواند پرداخت کند.
او که به زحمت راضی به صحبت با ایلنا شده، میگوید: واقعیت این است که من و سه دوستم این روزها از شرکت خود تعدیل شدیم و به صورت دورکاری با ما به صورت موردی همکاری میشود. وضعیت کاملاً به هم ریخته و بیشتر دوستان من شروع به تولید فیلترشکن کرده اند. البته در این کار سود زیادی است، ولی ریسک بالایی هم دارد. یکی از نزدیکان برنامهنویس من برای مثال اخیراً توسط پلیس بازداشت شده و ما بسیار نگران هستیم. من هر اگر ترسی از دردسرهای این کار نداشتم، شاید برنامه ای برای دورزدن فیلتر -که این روزها بسیار گران شده- مینوشتم.
«نگین» نیز فارغ التحصیل علوم تربیتی در تبریز است که بعد از ازدواج، نتوانسته شغل مرتبط با تحصیل خود پیدا کند. نگین سالها به این دلیل که شوهری سختگیر دارد، در منزل کسب و کاری مجازی داشته است. او مدیر یا «ادمین» یک صفحه معروف ناخنکاری است. از سوی دیگر برای یک شرکت پیمانکاری انجام معاینات قبل از استخدام نیز تبلیغات انجام میدهد؛ اما با قطع شدن دسترسی او به شبکههای اجتماعی، هر دو صفحهاش با ریزش مواجه شده و فعلاً کسب و کاری ندارد.
او میگوید: صفحه ده هزار عضوی من در اینستاگرام که دو سال روی آن وقت گذاشته بودم، امروز هیچ بینندهای ندارد. وضعیت واقعاً دشوار است. مردم اگر فیلترشکنهای گران رایج در بازار را هم بخرند، برای دیدن چند خبر است و کسی بین صفحات تجاری برای دیدن یک طراحی ناخن، یک لباس، یک آرایشگاه یا طرز تهیه غذا نمیچرخد. چون هم گران تمام میشود و هم سرعت خیلی پایین است! فعلاً با درآمد نسبتاً پایین شوهرم که مهندس یک شرکت پتروشیمی است، زنده ماندیم اما میترسم آتش بس تمام شود و او هم بیکار شود. قبلاً من اندازه خودم درآمد داشتم و میتوانستم در خانه قدرتی داشته باشم؛ اما در این دو سه ماه، حرف اول و آخر خانه، فقط حرف اوست!
