اینترنت کی وصل می شود؟ شب عید؟ اینستاگرام و تلگرام چی؟

شایانیوز- امروز 18 روز است که از ایران امکان دسترسی به اینترنت بین المللی وجود ندارد و این موضوع باعث شده خیلی از کارها سخت بشه و بعضی هم عملا غیر ممکن. امروز دوشنبه 6 بهمن وضعیت سرعت اینترنت کمی بهتر از روزهای قبل است اما دسترسی به اپلیکیشن های پرطرفدار نظیر تلگرام واتساپ و اینستاگرام بسیار سخت است مخصوصا اینستاگرام و واتساپ چرا که نیاز به فیلترشکن دارند.

همچنین جدیدترین آمارهای استخراج شده از رادار کلادفلر (Cloudflare Radar) در ظهر دوشنبه ۶ بهمن‌ماه، نشان می‌دهد که اگرچه اینترنت از وضعیت «خاموشی مطلق» فاصله گرفته، اما ناپایداری شدید همچنان گریبان‌گیر کاربران است. همزمان، نت‌بلاکس از تلاش برای بستن حفره‌های فیلترشکن خبر داده و گزارش‌های کاربران نیز از وصل شدن اینترنت همراه اول در برخی نقاط حکایت دارد.

شایعه «قطعی تا عید»؛ واقعیت یا جنگ روانی؟

در خلأ اطلاع‌رسانی شفاف، شایعه‌ای مبنی بر ادامه قطعی اینترنت تا عید نوروز (یا حتی پایان سال میلادی) در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود. اگرچه هیچ مقام رسمی این موضوع را تایید نکرده، اما برخی شواهد فنی نگرانی‌ها را تشدید می‌کند:

پروژه اینترنت طبقاتی: افشای طرح‌هایی مبنی بر دستکاری شبکه با اسم رمز گروپ پالیسی نشان می‌دهد که شاید هدف، بازگشت به اینترنت سابق نیست، بلکه گذار به مدلی است که در آن دسترسی‌ها طبقه‌بندی شده است.

لیست سفید: گزارش‌هایی از حرکت چراغ خاموش به سمت لیست سفید وجود دارد که در آن تنها سایت‌های منتخب باز هستند.

فشار تندروها: اظهارات چهره‌هایی مانند مومن‌نسب که پلتفرم‌های خارجی را پادگان دشمن می‌خوانند، نشان‌دهنده اراده‌ای قوی برای تداوم محدودیت‌هاست.

هشدار وزیر ارتباطات در خصوص ادامه روند فعلی

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با هشدار نسبت به تبعات گسترده‌ی قطعی اینترنت، اعلام کرد ادامه‌ی این وضعیت روزانه حدود ۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد کلان کشور و حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به هسته‌ی اقتصاد دیجیتال خسارت وارد می‌کند؛ اعدادی که به گفته‌ی او، معیشت میلیون‌ها نفر را به‌طور مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر قرار داده است.

 پرونده رفع فیلترینگ تلگرام و اینستاگرام برای همیشه بسته می‌شود؟

یک سوال مهم؛ آیا وصل کردن تا این اندازه سخت و زمان‌بر است؟

در این روزها که اینتنت قطع است مقام های مسئول بارها تأکید کرده‌اند که اتصال مجدد اینترنت جهانی «فرایندی پیچیده، حساس و زمان‌بر» است و نمی‌توان آن را با یک دستور یا فشار یک دکمه انجام داد. اما این روایت و ادعا تا چه اندازه با واقعیت فنی شبکه اینترنت ایران هم‌خوانی دارد؟

صالح سوزنچی، پژوهشگر مستقل اینترنت، معتقد است اینترنت ایران وارد مرحله‌ای از قطعی و وصلی منطقه‌ای و زمانی شده؛ وضعیتی که در آن مشخص نیست دقیقا کدام نهاد در کدام نقطه تصمیم‌گیرنده نهایی است. این تغییر، به‌زعم او، به‌ معنای کنار رفتن پروتکل‌ها و سناریوهای قدیمی قطع و وصل است:هم قطع کردن و هم وصل کردن، پروتکل دارد. اما پروتکل‌های قبلی دیگر به کار نمی‌آیند، چون نقشه و معماری شبکه عوض شده است.

او حتی احتمال می‌دهد که خود کارشناسان فنی دولتی نیز درگیر نوعی سردرگمی فنی شده باشند؛ سردرگمی‌ای که از تغییرات ناگهانی، توسعه نسخه‌های جدید DPI و حرکت به سمت مدل‌هایی مانند وایت‌لیست یا فیلترینگ سفید ناشی می‌شود.

محمد خوش‌نوا، برنامه‌نویس و محقق اینترنت، با پذیرش این نکته که وصل‌ کردن شبکه ذاتا از قطع‌کردن آن پیچیده‌تر است، روایت رسمی دولت و خبرگزاری‌های وابسته به حاکمیت را تنها تا حدی می‌پذیرد. او می‌گوید قطع اینترنت در عمل شبیه کشیدن یک کابل است؛ شبکه داخلی باقی می‌ماند، اما ارتباط خارجی حذف می‌شود. در مقابل، وصل‌ کردن نیازمند بررسی تدریجی، تست سرورها و اطمینان از عملکرد صحیح فیلترینگ است.

این پژوهشگر تاکید می‌کند که حتی با در نظر گرفتن تمام این پیچیدگی‌ها، زمانی بیش از یک هفته برای این اتصال مجدد توجیه‌پذیر نیست.